මව්පියන්ට ප්රත්යුපකාර කිරීම: ප්රත්යුපකාර කිරීමට දුෂ්කර දෙදෙනා
ද්වින්නාහං භික්ඛවේ න සුප්පතිකාරං වදාමිමව එක් උරහිසකද පියා අනෙක් උරහිසකද තබාගෙන අවුරුදු සියයක් පුරා රැගෙන ගියත්, ඔවුන් මහ පොළොවේ අධිපතීන් කළත්, එය තව…
අරියවිහාරෝ ඉතිපි බ්රහ්මවිහාරෝ ඉතිපි තථාගතවිහාරෝ ඉතිපි
බුදුරජාණන් වහන්සේ මාස තුනක් හුදෙකලාව වැඩ සිට, ඒ වස් කාලය මුළුල්ලේම බොහෝ සෙයින් ආනාපානසති සමාධියෙන් වාසය කළ බව වදාළ සේක. එය ආර්යයන් වහන්සේලාගේ, බ්රහ්මයන්ගේ සහ තථාගතයන් වහන්සේගේ වාසස්ථාන ධර්මය ලෙස හැඳින්වූ සේක. කිමිල තෙරුන් වහන්සේ නිහඬව සිටි විට, ආශ්වාස ප්රාශ්වාසය සතර සතිපට්ඨානය සමඟ සම්බන්ධ වන්නේ කෙසේදැයි පැහැදිලි කළ සේක.
සංයුත්ත නිකායේ මහා වග්ගයට අයත් ආනාපාන සංයුත්තයේ, ආශ්වාස ප්රාශ්වාසය පිළිබඳ සිහිය බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින්ම කොතරම් වැදගත් කොට සැලකූ සේක්දැයි කියාපාන සූත්ර කිහිපයක් ඇත.
ඉච්ඡානංගල සූත්රයේ, බුදුරජාණන් වහන්සේ ඉච්ඡානංගල වන ලැහැබේ වැඩ වසද්දී, මාස තුනක් හුදෙකලාව වැඩ සිටින බවත්, පිණ්ඩපාතය ගෙන එන එක් භික්ෂුවක් හැර වෙන කිසිවෙකු දැකීමට නොපැමිණිය යුතු බවත් වදාළ සේක. මාස තුන ඉකුත් වූ පසු, අන්ය ආගමික පැවිද්දන් “ශ්රමණ ගෞතමයන් වස් කාලයේ බොහෝ සෙයින් වාසය කළේ කුමන ධර්මයකින්දැ”යි ඇසුවහොත්, ආනාපානසති සමාධියෙන් යැයි පිළිතුරු දෙන ලෙස වදාළ සේක. ලෝමසකංගිය සූත්රයේ, ලෝමසකංගිය තෙරුන් වහන්සේ මේ කාරණය මහානාම ශාක්යයාට දුන් පිළිතුරේදී උපුටා දැක්වූහ.
කිමිල සූත්රයේ, බුදුරජාණන් වහන්සේ ආනාපානසති සමාධිය කෙසේ වැඩූ විට මහත්ඵල වේදැයි කිමිල තෙරුන් වහන්සේගෙන් තුන් වරක් විචාළ සේක. කිමිල තෙරුන් වහන්සේ තුන් වරම නිහඬව සිටියහ. එවිට ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ එය දේශනා කරන ලෙස ආරාධනා කළහ. උන්වහන්සේ ආනාපානසතියේ පියවර දහසය සතර සතිපට්ඨානය අනුව කොටස් හතරකට බෙදා දේශනා කොට, එක් එක් කොටසට හේතුවද පැහැදිලි කළ සේක. දීප සූත්රයේ, බෝසතාණන් වහන්සේ ලෙස සිටි කාලයේද බොහෝ සෙයින් මේ ධර්මයෙන් වාසය කළ බව වදාළ සේක.
පියවර දහසයේ විස්තර ආනාපානසතියේ පියවර දහසය පිටුවේ දැනටමත් පැහැදිලි කර ඇත. මේ පිටුව මේ සූත්රවල එන කතා පුවත් සහ ඒවා දක්වන හේතු කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි.
ඉච්ඡානංගල වන ලැහැබේදී බුදුරජාණන් වහන්සේ මාස තුනක් හුදෙකලාව වැඩ සිටි සේක. හුදෙකලා වාසයෙන් නික්මුණු පසු, අන්ය ආගමික පැවිද්දන් “ශ්රමණ ගෞතමයන් වස් කාලයේ බොහෝ සෙයින් වාසය කළේ කුමන ධර්මයකින්දැ”යි ඇසුවහොත්, බොහෝ සෙයින් ආනාපානසති සමාධියෙන් වාසය කළ බවට පිළිතුරු දෙන ලෙස වදාළ සේක. තවද තමන් වහන්සේ සිහියෙන් යුතුව හුස්ම පිට කරන බවත්, සිහියෙන් යුතුව හුස්ම ඇතුළට ගන්නා බවත් වදාළ සේක.
නිවාඩු දිනයක හෝ විවේක කාලයක, තමාටම කෙටි හුදෙකලා කාලයක් වෙන් කර ගැනීමට උත්සාහ කරන්න. උදාහරණයක් ලෙස, පුවත් හෝ සමාජ මාධ්ය විවෘත නොකර දින භාගයක් ආශ්වාස ප්රාශ්වාසය සමඟ ගත කරන්න.
යමක් ආර්යයන්ගේ වාසස්ථාන ධර්මය, බ්රහ්මයන්ගේ වාසස්ථාන ධර්මය සහ තථාගතයන්ගේ වාසස්ථාන ධර්මය යැයි නිවැරදිව කිව යුතු නම්, ඒ ආනාපානසති සමාධිය ගැන කිව යුතු බව වදාළ සේක. තවමත් ශෛක්ෂයෙකු වූ තැනැත්තාට මේ ධර්මය ආශ්රව ක්ෂය වීම පිණිස පවතී. රහතන් වහන්සේට එය මේ ජීවිතයේදීම සැපසේ වාසය කිරීම පිණිසත්, සිහිය හා සම්ප්රජන්යය පිණිසත් පවතී.
ආශ්වාස ප්රාශ්වාසය යනු ආරම්භකයන් සඳහා පමණක් වූ, පසුව අත්හරින අභ්යාසයක් නොවේ. පුහුණුව අරඹන පළමු දිනයේ සිට දිගු කලක් පුහුණු වූ දිනය දක්වාම එය භාවිත කළ හැකිය.
ලෝමසකංගිය සූත්රයේ, ශෛක්ෂයාගේ වාසස්ථාන ධර්මය සහ තථාගතයන් වහන්සේගේ වාසස්ථාන ධර්මය එකක්මදැයි මහානාම ශාක්යයා විමසීය. ලෝමසකංගිය තෙරුන් වහන්සේ ඒවා වෙනස් බව පිළිතුරු දුන්හ. ශෛක්ෂයාට තවමත් පංච නීවරණ නිරතුරුව දුරු කිරීමට සිදු වේ. රහතන් වහන්සේ වනාහි පංච නීවරණ මුලින්ම උදුරා දමා ඇත්තාහ. ඒ අග කපා දැමූ තල් ගසක් මෙන්, නැවත නොවැඩෙයි.
භාවනාවට වාඩි වන සෑම විටකම නිදිමත, සිතේ විසිරීම හෝ නොසන්සුන්කම හමු වේ නම්, එය තවමත් පුහුණු වන අයෙකුට සාමාන්ය දෙයකි. එය වරදක් කරන බවට ලකුණක් නොවේ.
කිමිලා නුවර අසල වේළුවනයේදී, ආනාපානසති සමාධිය කෙසේ වැඩූ විට, කෙසේ බහුල කළ විට මහත්ඵල වේදැයි බුදුරජාණන් වහන්සේ කිමිල තෙරුන් වහන්සේගෙන් තුන් වරක් විචාළ සේක. කිමිල තෙරුන් වහන්සේ තුන් වරම නිහඬව සිටියහ. එවිට ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ, භාග්යවතුන් වහන්සේ දේශනා කිරීමට කාලය පැමිණ ඇති බවත්, භික්ෂූන් එය අසා දරා ගනු ඇති බවත් සැල කළහ.
ප්රශ්නයක් ඇසූ අයෙකුට තවම පිළිතුරු දිය නොහැකි විට, නිහඬතාව නිකම්ම ගෙවී යාමට ඉඩ නොදී, දන්නා අයෙකුගෙන් පැහැදිලි කරන ලෙස ඉල්ලා සිටීමෙන් අවට සිටින අයට උදව් විය හැකිය.
දිගු හුස්ම දැන ගන්නා විට, කෙටි හුස්ම දැන ගන්නා විට, සියලු ආශ්වාස කය දැන ගන්නා විට සහ කාය සංස්කාරය සංසිඳුවන විට, භික්ෂුව කයෙහි කය අනුව බලමින් වාසය කරන්නේ යැයි කියනු ලබන බව බුදුරජාණන් වහන්සේ පැහැදිලි කළ සේක. මන්ද ආශ්වාස ප්රාශ්වාසය කයන් අතර එක්තරා කයක් වන බැවිනි. එමෙන්ම ආශ්වාස ප්රාශ්වාසය මනාව මෙනෙහි කිරීමද වේදනාවන් අතර එක්තරා වේදනාවකි.
ආශ්වාස ප්රාශ්වාසය දැන ගන්නා විට, මේ මොහොතේ කයෙහි සැබවින්ම සිදු වන දෙයක් දැන ගන්නා බව දැනගන්න. හිස තුළ හුස්මේ චිත්රයක් මවා ගැනීම එය නොවේ.
චිත්ත කොටසේදී, සිත දැන ගන්නා විට, සිත සතුටු කරන විට, සිත මනාව පිහිටුවන විට සහ සිත මුදන විට, භික්ෂුව සිතෙහි සිත අනුව බලමින් වාසය කරන්නේ යැයි කියනු ලැබේ. මන්ද සිහිය මුළා වූ, සම්ප්රජන්යය නැති තැනැත්තාට ආනාපානසති සමාධි භාවනාව බුදුරජාණන් වහන්සේ නොවදාරන බැවිනි. ධර්ම කොටසේදී, භික්ෂුව අභිධ්යාව සහ දොම්නස ප්රහාණය කිරීම ප්රඥාවෙන් දැක, මනාව උපේක්ෂාවෙන් බලා සිටියි.
වාඩි වී සිටියදී සිත දිගු වේලාවක් වෙනත් දේ සිතමින් ඉවතට ගිය නම්, එය තවම ආශ්වාස ප්රාශ්වාසය දැන ගැනීම නොවේ. තමාට දොස් කියා ගත යුතු නැත. සිත ඉවතට ගිය බව දැන නැවත ආපසු එන්න.
මහා සිව් මංසන්ධියක් මැද විශාල පස් ගොඩක් ඇතැයි බුදුරජාණන් වහන්සේ උපමා කළ සේක. නැගෙනහිරින්, බටහිරින්, උතුරෙන් හෝ දකුණෙන් ගැල් හෝ රථ පැමිණියද, ඒවා ඒ පස් ගොඩේ ගැටෙයි. එලෙසම කය, වේදනා, සිත හෝ ධර්ම අනුව බලමින් සිටින භික්ෂුව, කුමන මාර්ගයෙන් වුවද, ලාමක අකුසල ධර්ම නසා දමයි.
අද කය බැලීමටද, හැඟීම් බැලීමටද, සිත බැලීමටද සුදුසු යැයි කනස්සලු විය යුතු නැත. කුමන මගකින් ඇතුළු වුවද අකුසල අඩු කර ගැනීමට එය උපකාරී වේ. ඒ මොහොතේ වඩාත්ම පැහැදිලි මග තෝරා ගන්න.
දීප සූත්රයේ බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළේ, බුද්ධත්වයට පෙර බෝසතාණන් වහන්සේ ලෙස සිටි කාලයේදී බොහෝ සෙයින් මේ ධර්මයෙන් වාසය කළ බවයි. එසේ වාසය කරද්දී කය වෙහෙසට පත් නොවීය, ඇස් වෙහෙසට පත් නොවීය, සිතද උපාදාන රහිත වීම නිසා ආශ්රවයන්ගෙන් මිදුණි. එබැවින් එවැනි දෙයක් පතන තැනැත්තා මේ ආනාපානසති සමාධිය මනාව මෙනෙහි කළ යුතුය.
තිරය ඉදිරියේ වැඩ කරන අතරතුර, සෑම පැයකටම වරක් තිරයෙන් ඇස් ඉවතට ගෙන, ආශ්වාස ප්රාශ්වාසය දහ වතාවක් පමණ දැන ගන්න.
සැලකිය යුතු කරුණ නම්, බුද්ධත්වයට පත් වූ පසු බුදුරජාණන් වහන්සේ තමන් වහන්සේගේම වාසස්ථානය ලෙස භාවිත කළ ධර්මය, සෑම කෙනෙකුටම තමා ළඟම ඇති සරල දෙයක් වන ආශ්වාස ප්රාශ්වාසය වීමයි. ඒ සඳහා කිසිදු උපකරණයක් හෝ විශේෂ ස්ථානයකට යාමක් අවශ්ය නොවේ.
ආනාපානසතියෙන් වාසය කිරීම නිසා කය වෙහෙසට පත් නොවන බවත් ඇස් වෙහෙසට පත් නොවන බවත් දීප සූත්රය කියයි. මෙය දවස පුරා තිරයක් දෙස බලා සිටිය යුතු අයගේ ජීවිතයට හොඳින් ගැළපේ. වැඩ අතරතුර කෙටි වේලාවක් ආශ්වාස ප්රාශ්වාසය දැන ගනිමින් විවේක ගැනීම, කයට විවේකයක් මෙන්ම සිත පුහුණු කිරීමක්ද වේ.
එක් එක් පුද්ගලයාගේ ස්වභාවය වෙනස්ය. ආශ්වාස ප්රාශ්වාසය කෙරෙහි සිත යොමු කිරීමෙන් අපහසුවක්, හදවත ගැස්ම වැඩිවීමක් හෝ භීතියක් ඇති වේ නම්, ඇස් ඇර සාමාන්ය පරිදි හුස්ම ගන්න. ඒ වෙනුවට පොළොවේ ගැටෙන පාද හෝ අවට ශබ්ද දැන ගැනීම තෝරා ගත හැකිය. පළපුරුදු ගුරුවරයෙකුගෙන්ද උපදෙස් ලබා ගන්න.
සඳහන් කළ පිටුවේ සැබෑ පාඨය කියවීමට ක්ලික් කරන්න.
මව එක් උරහිසකද පියා අනෙක් උරහිසකද තබාගෙන අවුරුදු සියයක් පුරා රැගෙන ගියත්, ඔවුන් මහ පොළොවේ අධිපතීන් කළත්, එය තව…
තණ්හා, අරතී සහ රගා නම් මාර දූවරුන් තිදෙනා විවිධ වයස්වල ස්ත්රී වෙස් ගෙන නැවත නැවතත් බුදුරජාණන් වහන්සේ පොළඹවන්න…
අතීතාරම්මණ ත්රිකය ධර්ම වර්ග කරන්නේ සිත ගන්නා අරමුණේ කාලය අනුව ය: අතීතය, අනාගතය සහ වර්තමානය. ග්රන්ථයේ නිදසුන්…
දෙවන විභංගය දොළොස් ආයතන තුන් වරක් විග්රහ කරයි. පළමු වර සියලු මාර්ග අනිත්ය බව කෙටියෙන් පවසයි. දෙවන වර එකින් එ…