อุปมาสายพิณ: ความเพียรพอดี

พระโสณโกฬิวิสะเป็นบุตรเศรษฐีที่เติบโตมาอย่างสุขสบายจนฝ่าเท้ามีขนงอก เมื่อบวชแล้วท่านเดินจงกรมอย่างหนักจนเท้าแตก ทางจงกรมเปื้อนเลือด แต่ก็ยังไม่บรรลุธรรม จึงคิดจะลาสิกขากลับไปใช้ทรัพย์ทำบุญ

พระพุทธเจ้าเสด็จมาตรัสถามว่า เมื่อก่อนเป็นคฤหัสถ์ท่านชำนาญการดีดพิณใช่ไหม ถ้าสายพิณตึงเกินไป เสียงจะไพเราะไหม ถ้าหย่อนเกินไปเล่า และถ้าไม่ตึงไม่หย่อนเกินไป ตั้งอยู่ในระดับพอดี พระโสณะทูลตอบว่าเฉพาะอย่างหลังเท่านั้นที่เสียงไพเราะ ทรงตรัสว่า ความเพียรที่ปรารภจัดเกินไปย่อมเป็นไปเพื่อความฟุ้งซ่าน ความเพียรที่หย่อนเกินไปย่อมเป็นไปเพื่อความเกียจคร้าน จงตั้งความเพียรให้สม่ำเสมอ ถือเอาความเสมอกันแห่งอินทรีย์

พระโสณะปฏิบัติตามแล้วบรรลุอรหัตตผลในเวลาไม่นาน