මූලික ධර්ම කරුණු

යේ ධම්මා ගාථාව: අස්සජි හිමියන් වදාළ හරය

යේ ධම්මා හේතුප්පභවා

අස්සජි තෙරුන් වහන්සේ උපතිස්ස (පසුව සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ) හට වදාළ කෙටි ගාථාව — සියලු දේ හේතුවෙන් හටගනී; තථාගතයන් වහන්සේ ඒවායේ හේතුවත් නිරෝධයත් වදාළ සේක.

5 කරුණු

විනය පිටකයේ මහාඛන්ධකයෙහි සඳහන් වන්නේ, උපතිස්ස පරිබ්‍රාජකයා ශාන්ත, පැහැදීම ඇති කරවන ඉරියව්වෙන් පිණ්ඩපාතයේ වඩින අස්සජි තෙරුන් වහන්සේ දැක, උන්වහන්සේ වෙත ගොස් "ඔබවහන්සේගේ ශාස්තෘවරයා කවුද, ඔහු උගන්වන්නේ කෙසේද" යැයි විමසූ බවයි.

අස්සජි තෙරුන් වහන්සේ පිළිතුරු දුන්නේ, තමන් අලුතින් පැවිදි වූ බැවින් ධර්මය විස්තර වශයෙන් දේශනා කළ නොහැකි නමුත් අර්ථය කෙටියෙන් කියන්නම් කියාය. උපතිස්ස පිළිතුරු දුන්නේ, අල්පයක් වේවා බොහෝ වේවා, අර්ථය පමණක් කියන සේක්වා, මට අවශ්‍ය අර්ථය පමණකි කියාය.

එවිට අස්සජි තෙරුන් වහන්සේ මෙම ගාථාව වදාළ සේක: "යේ ධම්මා හේතුප්පභවා, තේසං හේතුං තථාගතෝ ආහ, තේසඤ්ච යෝ නිරෝධෝ, ඒවංවාදී මහාසමණෝ" — යම් ධර්ම කෙනෙක් හේතුවෙන් හටගනිත් නම්, තථාගතයන් වහන්සේ ඒ ධර්මයන්ගේ හේතුව වදාළ සේක, ඒවායේ නිරෝධයද වදාළ සේක; මහා ශ්‍රමණයන් වහන්සේ මෙබඳු වාද ඇත්තාහුය.

උපතිස්සයන්ට එකෙණෙහිම දහම් ඇස පහළ විය. ඉන්පසු ඔහු කෝලිත (පසුව මොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේ) වෙත ගොස් එය පැවසූ අතර, ඔහුටද දහම් ඇස පහළ විය. දෙදෙනාම පරිබ්‍රාජකයන් 250 දෙනෙකු සමඟ සඤ්ජයගේ ආශ්‍රමයෙන් නික්ම බුදුරජාණන් වහන්සේ බැහැදකින්නට ගියහ.

  1. 1

    ධර්මයෝ හේතුවෙන් හටගනිති යේ ධම්මා හේතුප්පභවා

    හටගන්නා දේ — දුකද, හැඟීම්ද, ජීවිතයේ සිදුවීම්ද — නිකම්ම හෝ දෛවය නිසා හට නොගනී; ඒවා හටගැනීමට හේතු ප්‍රත්‍ය ඇත. මෙය "මෙය ඇති කල්හි මෙය වේ" යන ප්‍රතීත්‍යසමුත්පාදයේම මූලධර්මයයි.

    එදිනෙදා ජීවිතයට යොදා ගැනීම

    නොසන්සුන් බවක් ඇති වූ විට, ඊට පෙර පැමිණි හේතුව කුමක්දැයි ආපසු සොයා බලන්න; උදාහරණ ලෙස නින්ද මදි වීම, කුසගින්න, හෝ වචනයෙන් නොකී අපේක්ෂාවක්.

  2. 2

    තථාගතයන් වහන්සේ ඒ ධර්මයන්ගේ හේතුව වදාළ සේක තේසං හේතුං තථාගතෝ ආහ

    බුදුරජාණන් වහන්සේ දුක ඇති බව පමණක් නොව, දුකේ හේතුවද පෙන්වා වදාළ සේක. මෙය දෙවන ආර්ය සත්‍යය වන සමුදය, එනම් තෘෂ්ණාවයි.

    එදිනෙදා ජීවිතයට යොදා ගැනීම

    සිදු වන දේත්, අප ඊට රැගෙන යන ආශාවත් වෙන් කර හඳුනා ගන්න. දෙවැන්න අපට කටයුතු කළ හැකි කොටසයි.

  3. 3

    ඒවායේ නිරෝධයද වදාළ සේක තේසඤ්ච යෝ නිරෝධෝ

    හේතුවෙන් හටගත් දේ හේතුව නිරුද්ධ වූ විට නිරුද්ධ විය හැකිය. ධර්මයේ ඇති බලාපොරොත්තුව මෙයයි: දුක ස්ථිර දෙයක් නොවේ, මන්ද එය තනිව පවතින දෙයක් නොවන බැවිනි. මෙය තුන්වන ආර්ය සත්‍යය වන නිරෝධයයි.

    එදිනෙදා ජීවිතයට යොදා ගැනීම

    ප්‍රශ්නයක් සදහටම පවතිනු ඇතැයි හැඟෙන විට, හේතුවකින් හටගත් දෙයට නිරුද්ධ වීමේ මඟක්ද ඇති බව ඔබටම සිහිපත් කරන්න.

  4. 4

    මහා ශ්‍රමණයන් වහන්සේ මෙබඳු වාද ඇත්තාහුය ඒවංවාදී මහාසමණෝ

    අස්සජි තෙරුන් වහන්සේ ශාස්තෘන් වහන්සේගේ මුළු ධර්මයම හේතුව සහ නිරෝධය යන කරුණට සාරාංශ කළ සේක. එයින් පෙනෙන්නේ ධර්මයේ හරය පවතින්නේ චාරිත්‍ර වාරිත්‍රවල හෝ මැවුම්කරුවෙකු පිළිබඳ විශ්වාසයේ නොව, හේතු ප්‍රත්‍ය අවබෝධ කර ගැනීමේ බවයි.

    එදිනෙදා ජීවිතයට යොදා ගැනීම

    බුද්ධ ධර්මය උගන්වන්නේ කුමක්දැයි යමෙක් ඇසුවොත්, අස්සජි තෙරුන් වහන්සේ තරම් කෙටියෙන් පිළිතුරු දී බලන්න: සියල්ලට හේතුවක් ඇත, හේතුවේදී එය නිරුද්ධ කළ හැකිය.

  5. 5

    දහම් ඇස යඞ්කිඤ්චි සමුදයධම්මං සබ්බන්තං නිරෝධධම්මං

    අසා අවසන් වූ විට උපතිස්සයන්ට "යං කිඤ්චි සමුදයධම්මං, සබ්බං තං නිරෝධධම්මං" — "හටගැනීම ස්වභාව කොට ඇති යමක් වේද, ඒ සියල්ල නිරුද්ධ වීම ස්වභාව කොට ඇත්තේය" යන අවබෝධය ඇති විය. දහම් ඇස ලැබීම හෙවත් සෝවාන් ඵලයට පත්වීම විස්තර කිරීමට ත්‍රිපිටකය භාවිත කරන්නේ මෙම වාක්‍යයයි.

    එදිනෙදා ජීවිතයට යොදා ගැනීම

    ප්‍රිය දෙයක් අවසන් වන්නට යන විට හෝ අප්‍රිය දෙයක් හටගන්නා විට, මෙම වාක්‍යය සෑම දිනකම මෙනෙහි කළ හැකිය.

එදිනෙදා ජීවිතයේ භාවිත කර බලන්න

මෙම ගාථාව එක් වාක්‍යයකින් ප්‍රශ්නයක් දෙස බෞද්ධ ආකාරයෙන් බලන හැටි උගන්වයි: "ඇයි මටම" යැයි පමණක් නොඅසා, "මෙය හටගත්තේ කුමන හේතුවෙන්ද, ඒ හේතුව නැති වූ විට මෙය නිරුද්ධ වන්නේ කෙසේද" යැයි අසන්න.

මෙම කථාව තවත් අදහස් දෙකක් ලබා දෙයි: එක් පුද්ගලයෙකුගේ ශාන්ත ඉරියව්ව දිගු කතාවලට වඩා අන් අයට ධර්මය කෙරෙහි උනන්දුව ඇති කිරීමට මඟ විවර කළ හැකි බවත්, සැබැවින්ම සූදානම් ශ්‍රාවකයාට අවශ්‍ය අර්ථය පමණක් මිස දිගු විස්තර නොවන බවත්ය.

ත්‍රිපිටකයේ මූලාශ්‍ර

සඳහන් කළ පිටුවේ සැබෑ පාඨය කියවීමට ක්ලික් කරන්න.

කියවීමට වටින වෙනත් ධර්ම කරුණු

බුදුරජාණන් වහන්සේ ගිලන් භික්ෂුවකට උපස්ථාන කිරීම: මට උපස්ථාන කරනු කැමති තැනැත්තේ ගිලනාට උපස්ථාන කරත්වා

යෝ භික්ඛවේ මං උපට්ඨහෙය්ය සෝ ගිලානං උපට්ඨහෙය්ය

එක් භික්ෂුවක් අතීසාර රෝගයෙන් පෙළෙමින්, කිසිවෙකුගේ රැකවරණයක් නැතිව තමාගේම මළ මූත්‍ර මත වැතිර සිටියේය. බුදුරජාණන…

කිසිවකුට අවවාද කිරීමට පෙර: චෝදකයා තමා තුළ පිහිටුවා ගත යුතු ධර්ම

චෝදකේන පඤ්චසු ධම්මේසු පතිට්ඨාය පරෝ චෝදේතබ්බෝ

අන් අයට චෝදනා කිරීමට අදහස් කරන භික්ෂුවකු පළමුව තමා තුළ තිබිය යුත්තේ කුමක් දැයි උපාලි තෙරුන් වහන්සේ විචාළ සේක. …

මෙම පිටුව කියවීමෙන් පින් ලකුණු 40 ක් ලබා ගැනීමට පිවිසෙන්න