๑๐. พันธนโมกขชาดก

ว่าด้วยการหลุดพ้นจากเครื่องจองจำ

[๑๒๐] "คนพาลแย้มพรายออกมา ณ ที่ใด คน

ไม่น่าจะถูกจองจำย่อมถูกจองจำได้ หมู่บัณฑิต

แย้มพรายออกมา ณ ที่ใด ที่นั้น แม้คนที่ถูก

จองจำแล้ว ก็รอดพ้นได้"

จบ พันธนโมกขชาดกที่ ๑๐

อรรถกถาพันธนโมกขชาดกที่ ๑๐

พระศาสดาเมื่อประทับอยู่ ณ พระเชตวันมหาวิหาร ทรงปรารภนางจิญจมาณวิกา ตรัสพระธรรมเทศนานี้ มีคำ เริ่มต้นว่า อพทฺธา ตถฺถ พชฺฌนฺติ ดังนี้. เรื่องของนางจักแจ่มแจ้ง ใน มหาปทุมชาดก ทวาทสนิบาต.

ก็ในครั้งนั้น พระศาสดาตรัสว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มิใช่ แต่ในบัดนี้เท่านั้น ที่นางจิญจมาณวิกา กล่าวตู่เราด้วยเรื่อง ไม่จริง แม้ในกาลก่อน ก็เคยกล่าวตู่แล้วเหมือนกัน ทรงนำเอา เรื่องในอดีตมาสาธก ดังต่อไปนี้ :-

ในอดีตกาล ครั้งพระเจ้าพรหมทัตเสวยราชสมบัติอยู่ใน พระนครพาราณสี พระโพธิสัตว์บังเกิดในเรือนของท่านปุโรหิต