คันธารชาดก: ก้อนเกลือกับคำตักเตือนที่ไม่ถูกใจ
คนฺธารชาตกํอดีตพระราชาสององค์ออกบวชด้วยกัน องค์หนึ่งแอบเก็บเกลือไว้ อีกองค์ตักเตือน ผู้ถูกเตือนย้อนว่าไหนว่าเลิกสั่งสอนคน…
ฉ อภิญฺญา
ความรู้ยิ่ง ๖ อย่าง — ห้าข้อแรกเป็นผลข้างเคียงของสมาธิ ส่วนข้อที่หกเท่านั้นที่พาพ้นทุกข์จริง
อภิญญาคือความรู้ยิ่ง มี ๖ อย่าง ห้าข้อแรกเป็นโลกิยะซึ่งเกิดจากกำลังสมาธิ ได้แก่ อิทธิวิธี ทิพยโสต เจโตปริยญาณ ปุพเพนิวาสานุสสติ และทิพยจักษุ ส่วนข้อที่หกคืออาสวักขยญาณ ความรู้ที่ทำให้สิ้นอาสวะ เป็นโลกุตระและมีเฉพาะในพระพุทธศาสนา
จุดที่ทรงเน้นเสมอคือห้าข้อแรกไม่ได้ทำให้พ้นทุกข์ ผู้ที่ได้ฌานในลัทธิอื่นก็ได้เช่นกัน และทรงห้ามภิกษุแสดงฤทธิ์แก่คฤหัสถ์เพราะไม่ใช่สาระของคำสอน
ความสามารถทางฤทธิ์ที่เกิดจากกำลังสมาธิ เป็นโลกิยะและมีได้แม้ในผู้ที่ยังไม่ละกิเลส
ใช้เป็นเครื่องเตือนว่าความสามารถพิเศษไม่ใช่เครื่องรับรองคุณธรรม ให้ดูที่ความประพฤติในชีวิตประจำวันแทน
ความสามารถได้ยินเสียงทั้งไกลและใกล้เกินวิสัยของหูมนุษย์ เป็นผลจากสมาธิเช่นเดียวกับข้อแรก
เทียบเคียงมาใช้ได้ในความหมายธรรมดา — การฟังให้ได้ยินสิ่งที่คนไม่ได้พูดออกมา ก็เป็นทักษะที่ฝึกได้และมีประโยชน์กว่า
ความสามารถกำหนดรู้ใจของผู้อื่นว่ามีราคะ โทสะ โมหะ หรือไม่ เป็นความรู้ที่อาศัยกำลังสมาธิเช่นกัน
ระดับที่คนทั่วไปทำได้คือการสังเกตและถามให้เข้าใจคนตรงหน้าจริง ๆ ซึ่งแก้ปัญหาความสัมพันธ์ได้มากกว่าการเดาใจ
ความสามารถระลึกถึงขันธ์ที่เคยอาศัยอยู่ในอดีตได้ เป็นวิชชาข้อแรกในสามข้อที่ทรงบรรลุในคืนตรัสรู้
สิ่งที่ใช้ได้จริงคือการทบทวนอดีตของตัวเองในชาตินี้อย่างซื่อตรง เพื่อเห็นแบบแผนที่ทำซ้ำแล้วแก้ที่เหตุ
ความสามารถเห็นสัตว์ทั้งหลายเกิดและตายไปตามกรรมของตน เป็นวิชชาข้อที่สองในคืนตรัสรู้
ใจความที่เอามาใช้ได้คือความเชื่อมั่นว่าการกระทำให้ผลจริง ซึ่งเปลี่ยนวิธีตัดสินใจในวันนี้ได้โดยไม่ต้องรอเห็นด้วยตา
ความรู้ที่ทำให้กิเลสหมดสิ้น เป็นอภิญญาข้อเดียวที่เป็นโลกุตระและเป็นเป้าหมายจริงของคำสอน ห้าข้อแรกไม่จำเป็นสำหรับข้อนี้
ใช้เป็นเกณฑ์สุดท้ายเสมอ — วัดความก้าวหน้าที่กิเลสที่ลดลงจริงในชีวิตประจำวัน ไม่ใช่ที่ประสบการณ์พิเศษระหว่างภาวนา
หน้านี้มีไว้เพื่อความเข้าใจภาพรวมมากกว่าเพื่อลงมือทำ และประโยชน์ที่ใช้ได้จริงคือใช้เป็นเกณฑ์กรองข่าว — เมื่อได้ยินว่าใครมีฤทธิ์หรือรู้ใจคน ให้จำไว้ว่าสิ่งเหล่านั้นไม่ใช่เครื่องวัดการพ้นทุกข์เลยแม้แต่น้อย
เกณฑ์ที่ทรงให้ใช้วัดคือข้อที่หก ซึ่งดูจากกิเลสที่หมดไปในชีวิตจริง ไม่ใช่จากสิ่งที่แสดงให้ดูได้
คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง
อดีตพระราชาสององค์ออกบวชด้วยกัน องค์หนึ่งแอบเก็บเกลือไว้ อีกองค์ตักเตือน ผู้ถูกเตือนย้อนว่าไหนว่าเลิกสั่งสอนคน…
ภิกษุเมืองจัมปายกกันไปมา รูปเดียวยกหลายรูป สงฆ์ยกสงฆ์ พระพุทธเจ้าจึงทรงวางหลักว่า กรรมของสงฆ์ใช้ได้เมื่อเป็นธร…
พระอานนท์ทูลถามว่าพระสุรเสียงของพระพุทธเจ้าไปได้ไกลเพียงใด เมื่อได้ฟังคำตอบแล้วท่านเปล่งความปีติว่าเป็นลาภของต…
ปริพาชกชัมพุขาทกะถามพระสารีบุตร ๑๖ เรื่อง ตั้งแต่นิพพาน อรหัต ไปจนถึงอวิชชา ตัณหา และสักกายะ ทุกข้อพระสารีบุตร…