หมวด ๖ [๓๐๔] ดูกรผู้มีอายุทั้งหลาย ธรรมมีประเภทละ ๖ๆ ที่พระผู้มีพระภาคผู้ทรงรู้ ทรง เห็น เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น ตรัสไว้โดยชอบแล้วมีอยู่แล พวกเราทั้งหมด ด้วยกันพึงสังคายนา ไม่พึงแก่งแย่งกันในธรรมนั้น การที่พรหมจรรย์นี้จะพึงยั่งยืนตั้งอยู่นานนั้น พึงเป็นไปเพื่อประโยชน์แก่ชนมาก เพื่อความสุขแก่ชนมาก เพื่อความอนุเคราะห์แก่โลก เพื่อ ประโยชน์ เพื่อเกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ฯ อายตนะภายใน ๖ อย่าง

๑. อายตนะ คือตา

๒. อายตนะ คือหู

๓. อายตนะ คือจมูก

๔. อายตนะ คือลิ้น

๕. อายตนะ คือกาย

๖. อายตนะ คือใจ

[๓๐๕] อายตนะภายนอก ๖ อย่าง

๑. อายตนะ คือ รูป

๒. อายตนะ คือ เสียง

๓. อายตนะ คือ กลิ่น

๔. อายตนะ คือ รส

๕. อายตนะ คือ โผฏฐัพพะ

๖. อายตนะ คือ ธรรม

[๓๐๖] หมวดวิญญาณ ๖

๑. จักขุวิญญาณ [ความรู้สึกอาศัยตา]

๒. โสตวิญญาณ [ความรู้สึกอาศัยหู]