ราหุลเถราปทาน: รักษาศีลเหมือนนกรักษาไข่

อปทานเป็นคัมภีร์หนึ่งในขุททกนิกาย พระสุตตันตปิฎก (พระไตรปิฎกเล่ม ๓๒–๓๓) รวบรวมคาถาที่พระเถระและพระเถรีเล่าถึงบุญที่ตนเคยทำในอดีตชาติ นักวิชาการส่วนใหญ่จัดอปทานไว้ในชั้นหลังของพระไตรปิฎก จึงควรอ่านในฐานะคำสอนเชิงศรัทธาและแรงบันดาลใจ มากกว่าบันทึกประวัติศาสตร์

ราหุลเถราปทานอยู่ในสีหาสนิยวรรค เป็นอปทานสั้น ๆ ท่านเล่าว่าในสมัยพระปทุมุตรพุทธเจ้า ท่านได้ลาดเครื่องลาดไว้ในปราสาทเจ็ดชั้น พระพุทธเจ้าเสด็จเข้าพระคันธกุฎีพร้อมพระขีณาสพพันรูป แล้วตรัสว่า ผู้ใดทำที่นอนนี้ให้โชติช่วงเหมือนกระจกเงาที่ขัดดีแล้ว เราจะพยากรณ์ผู้นั้น และทรงพยากรณ์ว่าผู้นี้จะเกิดเป็นโอรสของพระโคดมพุทธเจ้า ชื่อราหุล

ข้อความที่คนจำได้มากที่สุดคือคำที่ท่านกล่าวว่า พระมหามุนีทรงเห็นท่านเป็นผู้มีปัญญา สมบูรณ์ด้วยศีล เหมือนนกต้อยติวิดรักษาไข่ เหมือนจามรีรักษาขนหาง ส่วนเรื่องที่ท่านกำทรายทุกเช้าเพื่อตั้งใจรับคำสอนนั้นมาจากอรรถกถา ไม่ได้อยู่ในคาถาอปทาน