มหาชนกชาดก: เพียรว่ายแม้ไม่เห็นฝั่ง
มหาชนกชาตกํพระมหาชนกว่ายน้ำกลางมหาสมุทรแม้มองไม่เห็นฝั่ง เพราะเห็นคุณของความเพียร ภายหลังเมื่อได้เป็นพระราชา ทรงเห็นต้นมะ…
ธมฺมทายาทสุตฺตํ
พระพุทธเจ้าทรงอยากให้สาวกรับมรดกเป็นธรรม ไม่ใช่ลาภสักการะ — และพระสารีบุตรแจกแจงกิเลส ๑๖ อย่างที่ต้องละ ด้วยทางสายกลางคืออริยมรรค
ธรรมทายาทสูตรเป็นพระสูตรที่สามของมัชฌิมนิกาย พระพุทธเจ้าตรัสว่า "เธอทั้งหลายจงเป็นธรรมทายาทของเราเถิด อย่าเป็นอามิสทายาทเลย" แล้วทรงยกตัวอย่างว่า ถ้าพระองค์เสวยเสร็จแล้วมีอาหารเหลือ และมีภิกษุสองรูปมาถึงขณะหิวอ่อนเพลีย รูปหนึ่งฉันอาหารที่เหลือนั้น อีกรูปหนึ่งคิดว่าอาหารเป็นอามิส จึงไม่ฉันและอยู่ทั้งคืนด้วยความหิว รูปหลังนี้ควรบูชาและสรรเสริญกว่า เพราะการกระทำนั้นเป็นไปเพื่อความมักน้อย สันโดษ ขัดเกลากิเลส เลี้ยงง่าย และปรารภความเพียร
เมื่อพระพุทธเจ้าเสด็จเข้าที่ประทับ พระสารีบุตรแสดงธรรมต่อว่า สาวกของศาสดาที่อยู่สงัดแต่ไม่ศึกษาความสงัดเป็นอย่างไร และแจกแจงกิเลส ๑๖ อย่างที่เป็นความชั่ว พร้อมทางสายกลางที่ทำให้ละได้ คืออริยมรรคมีองค์ ๘
พระพุทธเจ้าทรงอนุเคราะห์สาวกด้วยความหวังว่าจะรับมรดกเป็นธรรม ถ้าสาวกเป็นอามิสทายาท ทั้งสาวกและพระศาสดาจะถูกติเตียนว่าสาวกรับแต่อามิส
ถามตัวเองว่าเราได้อะไรจากครูหรือพ่อแม่มากที่สุด ถ้าคำตอบมีแต่สิ่งของหรือโอกาส ลองกลับไปรับคุณค่าที่ท่านให้ไว้บ้าง
ภิกษุที่หิวแต่ไม่ฉันอาหารที่เหลือเพราะเห็นว่าเป็นอามิส ควรสรรเสริญกว่าภิกษุที่ฉัน เพราะการอดกลั้นนั้นเป็นไปเพื่อความมักน้อย สันโดษ ขัดเกลากิเลส เลี้ยงง่าย และปรารภความเพียร
บางครั้งการไม่รับสิ่งที่รับได้โดยชอบ ก็เป็นการฝึกความมักน้อยที่ดี เช่น ไม่รับของแถมที่ไม่จำเป็น
พระสารีบุตรแสดงว่า ศาสดาอยู่สงัด แต่สาวกไม่ศึกษาความสงัด ไม่ละสิ่งที่ศาสดาสอนให้ละ มักมาก ย่อหย่อน เป็นหัวหน้าในการเสื่อม ทอดธุระในความสงัด ย่อมถูกติเตียนทั้งภิกษุชั้นเถระ ชั้นกลาง และชั้นใหม่
การเป็นลูกศิษย์ที่ดีไม่ได้วัดจากการพูดถึงครูบ่อย แต่วัดจากการทำตามสิ่งที่ครูทำจริง
โลภกับโทสะ โกรธกับผูกโกรธ ลบหลู่กับตีเสมอ ริษยากับตระหนี่ มายากับโอ้อวด หัวดื้อกับแข่งดี ถือตัวกับดูหมิ่น มัวเมากับประมาท ทั้ง ๑๖ อย่างนี้เป็นความชั่ว
รายการนี้ใกล้เคียงกับอุปกิเลส ๑๖ อ่านคู่กับหน้าอุปกิเลส ๑๖ เพื่อดูคำอธิบายและวิธีใช้รายข้อ
เพื่อละความชั่วเหล่านี้ มีทางสายกลางที่ทำให้เกิดจักษุ ทำให้เกิดญาณ เป็นไปเพื่อความสงบ ความรู้ยิ่ง ความตรัสรู้ และนิพพาน คืออริยมรรคมีองค์ ๘
ไม่ต้องจัดการกิเลสทั้ง ๑๖ ทีละตัว การเดินตามมรรคมีองค์ ๘ อย่างสม่ำเสมอจะค่อย ๆ ลดทั้งหมดไปพร้อมกัน อ่านคู่กับหน้ามรรคมีองค์ ๘
หลักทายาทแห่งธรรมใช้ได้กับทุกคนที่มีครู มีพ่อแม่ หรือมีองค์กรที่ตัวเองเป็นส่วนหนึ่ง — สิ่งที่ควรรับสืบต่อคือคุณค่าและภูมิปัญญา ไม่ใช่เพียงทรัพย์สิน ตำแหน่ง หรือชื่อเสียงที่ได้จากการเป็นศิษย์หรือเป็นลูก
สำหรับคนที่ทำงานเกี่ยวกับศาสนาหรือการสอน พระสูตรนี้เป็นกระจกที่ชัดมาก ลองถามว่าสิ่งที่ได้จากงานนี้ เป็นธรรมหรือเป็นอามิสมากกว่ากัน
คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง
พระมหาชนกว่ายน้ำกลางมหาสมุทรแม้มองไม่เห็นฝั่ง เพราะเห็นคุณของความเพียร ภายหลังเมื่อได้เป็นพระราชา ทรงเห็นต้นมะ…
สองกถาต่อกันในกถาวัตถุ ถามว่าบุญงอกงามเองเพราะผู้รับใช้ของหรือไม่ และผู้ล่วงลับยังชีพด้วยของที่ให้จากโลกนี้โดย…
วิธีดับความแค้นต่อคน ๕ แบบที่พระสารีบุตรสอน — เลือกมองส่วนที่ดีของเขา ไม่ใช่ทำเป็นว่าเขาไม่มีส่วนที่แย่
พระพุทธเจ้าทรงหลีกเร้นสามเดือน แล้วตรัสว่าตลอดพรรษาทรงอยู่ด้วยอานาปานสติสมาธิเป็นส่วนมาก ทรงเรียกว่าเป็นธรรมเค…