ทสรถชาดก: รามบัณฑิตกับข่าวการสวรรคตของพระบิดา

ในทสรถชาดก เอกาทสกนิบาต ชาดก ขุททกนิกาย รามบัณฑิตเรียกลักขณะและสีดาให้ลงไปในน้ำ แล้วบอกว่าภรตะนำข่าวมาว่าพระเจ้าทสรถสวรรคตแล้ว ภรตะถามว่าด้วยอานุภาพอะไร พระองค์จึงไม่เศร้าโศก รามบัณฑิตตอบด้วยคาถาหลายบทว่า ชีวิตรักษาไว้ไม่ได้ด้วยการคร่ำครวญ ทุกคนมุ่งหน้าสู่ความตาย การร่ำไห้ทำร้ายตนเองและไม่ช่วยผู้ล่วงลับ ผู้มีปัญญาจึงดับความโศกโดยเร็ว แล้วทำหน้าที่ดูแลครอบครัวและผู้คนต่อไป

เรื่องเล่ามาจากอรรถกถา พระเจ้าทสรถแห่งพาราณสีมีพระโอรสสององค์คือรามบัณฑิตกับลักขณะ และพระธิดาชื่อสีดา ซึ่งต่างจากรามเกียรติ์ที่คนไทยคุ้นเคย เมื่อพระมเหสีองค์ใหม่ทูลขอราชสมบัติให้ภรตะโอรสของตน พระราชาเกรงอันตรายจะเกิดแก่โอรสทั้งสอง จึงให้ไปอยู่ป่าและกลับมาเมื่อครบ ๑๒ ปี สีดาตามไปด้วย แต่พระราชาสวรรคตในปีที่ ๙ ภรตะจึงไปเชิญรามบัณฑิตกลับมาครองราชย์

รามบัณฑิตไม่ยอมกลับก่อนครบกำหนดตามที่พระบิดาตรัสไว้ จึงมอบรองเท้าหญ้าให้วางไว้บนราชบัลลังก์แทน อรรถกถาเล่าว่าพระพุทธเจ้าตรัสเรื่องนี้แก่คหบดีผู้ทิ้งการงานทั้งหมดเพราะโศกเศร้าถึงพ่อที่ล่วงลับ