ගිලායන සූත්රය: දැඩි සේ ගිලන් වූවකු පියවරෙන් පියවර සනසවීම
ගිලායනසුත්තංනුවණැති උපාසකයකු දැඩි සේ ගිලන් වූ උපාසකයකු සනසවිය යුත්තේ කෙසේදැයි මහානාම ශාක්ය රජතුමා විචාළේය. සැනසීම ඇති කරන…
යස්ස මඞ්ගලා සමූහතා
නිමිති අදහන බ්රාහ්මණයෙක් මීයන් කෑ වස්ත්රයක් අවමංගල්යයක් ලෙස සලකා, එය කඳක කෙළවරේ එල්ලාගෙන ගොස් සොහොනට දමන ලෙස පුතාට නියම කළේය. එහෙත් බුදුරජාණන් වහන්සේ ඒ වස්ත්රය පරිහරණය සඳහා රැගෙන ගොස්, නිමිති, සිහින හා සුබ අසුබ ලක්ෂණ අල්ලා නොගන්නා තැනැත්තා මංගල දෘෂ්ටියේ ආදීනවයෙන් මිදෙන බව ගාථාවකින් වදාළ සේක.
ඛුද්දක නිකායේ ජාතකයට අයත් ඒකක නිපාතයේ මංගල ජාතකයේ එක් ගාථාවක් පමණක් ඇත: යමෙක් මංගල දෘෂ්ටිය උදුරා දමා ඇද්ද, උල්කාපාත ආදී නිමිති නොගනීද, සිහින නොගනීද, සුබ අසුබ ලක්ෂණ නොගනීද, ඔහු මංගල දෘෂ්ටියේ ආදීනවය ඉක්මවා ගිය, සත්ත්වයන් බැඳ තබන කෙලෙස් මැඩපැවැත්වූ කෙනෙකි; ඔහු නැවත ඉපදීමට නොඑයි.
කථාව අටුවාවෙන් පැමිණෙයි. රජගහ නුවර සිටි ධනවත් බ්රාහ්මණයෙක් මංගල නිමිති අන්ධ ලෙස අදහන්නෙක් විය. දිනක් පෙට්ටියක තැබූ සළු යුගලයක් මීයන් කා දැමීය. මේ සළු යුගලය කාලකණ්ණියක් මෙන් අවමංගල්ය බවත්, එය ලබා ගන්නා ඕනෑම කෙනෙක් විනාශ වන බවත් ඔහු සිතීය. එබැවින් එය දරුවන්ට හෝ සේවකයන්ට දීමටත් ඔහුට නොහැකි විය. ඔහු එය අතින් ස්පර්ශ කිරීමටවත් තහනම් කරමින්, කඳක කෙළවරේ එල්ලාගෙන ගොස් සොහොනට දමන ලෙස පුතාට නියම කළේය.
බුදුරජාණන් වහන්සේ සොහොන් දොරටුව අසල වැඩ සිටි සේක. මාණවකයා වස්ත්රය දැමූ පසු, ඔහු කෑ ගසා වැළැක්වූව ද උන්වහන්සේ එය රැගෙන වැඩම කළ සේක. බ්රාහ්මණයා පසුපසින් පැමිණ එය දමා දමන ලෙස ඉල්ලා, ඒ වෙනුවට අලුත් වස්ත්ර රැසක් පිරිනැමීමට ඉදිරිපත් විය. සොහොනෙහි, කසළ ගොඩෙහි හෝ තොටුපළෙහි මිනිසුන් දමා යන වස්ත්ර පැවිද්දන්ට සුදුසු බව වදාළ උන්වහන්සේ, අතීත ආත්මයක ද මේ බ්රාහ්මණයා වස්ත්රයක් ගැන නිමිති ඇදහූ බවත්, එවිට තවුසෙකු ලෙස සිටි බෝසතාණන් වහන්සේ ඒ වස්ත්රය පරිහරණය සඳහා රැගෙන ගිය බවත් දේශනා කළ සේක. ධර්ම දේශනාව අවසානයේ පියා හා පුතා දෙදෙනාම සෝවාන් ඵලයට පත් වූ බව අටුවාව පවසයි.
අටුවාවට අනුව, මීයන් කෑ වස්ත්රය අවමංගල්යයක් බවත්, එය තවදුරටත් නිවසේ තිබුණොත් මහා විනාශයක් සිදු වන බවත් බ්රාහ්මණයා සිතීය. ලබා ගන්නා තැනැත්තා ද විනාශ වන බැවින් එය කිසිවෙකුට දීමටත් නොහැකි විය. එබැවින් ඔහු එය කඳක එල්ලාගෙන ගොස් සොහොනට දමා, හිස සෝදා ස්නානය කර ආපසු එන ලෙස පුතාට නියම කළේය.
භාණ්ඩයක් බිඳී යාම හෝ කුරුල්ලෙකු නිවසට ඇතුළු වීම වැනි අසුබ නිමිත්තක් යැයි හැඟෙන කුඩා සිදුවීමක් හමු වූ විට, මෙය එක් සිදුවීමක් පමණක් බව තමාටම කියා, අතුගා පිරිසිදු කිරීම හෝ අලුත්වැඩියා කිරීම වැනි හේතුවට ගැළපෙන දේ කරන්න.
අටුවාවට අනුව, එය උන්වහන්සේටත් විහාරයටත් විනාශය ගෙන එන බව කියා මාණවකයා හා බ්රාහ්මණයා වැළැක්වූව ද, බුදුරජාණන් වහන්සේ මාණවකයා දැමූ වස්ත්රය රැගෙන වැඩම කළ සේක. සොහොනෙහි, මහමඟ, කසළ ගොඩෙහි හා තොටුපළෙහි මිනිසුන් දමා යන වස්ත්ර පැවිද්දන් පරිහරණය කරන බැවින්, ඒ වස්ත්රය තමන් වහන්සේට සුදුසු බව උන්වහන්සේ වදාළ සේක.
අසුබ යැයි හැඟෙන නිසා යමක් ඉවත දැමීමට පෙර, එය අලුත්වැඩියා කළ හැකිද, නැතහොත් අවශ්ය කෙනෙකුට දිය හැකිද යි සලකා බලන්න.
ගාථාව ආරම්භ වන්නේ “යමෙක් මංගල දෘෂ්ටිය උදුරා දමා ඇද්ද” යනුවෙනි. අදහන මංගල වර්ග තුනක් ඇති බව අටුවාව විස්තර කරයි: දකින දෙයින් ගන්නා මංගල, අසන ශබ්දයෙන් ගන්නා මංගල සහ ස්පර්ශ කරන දෙයින් ගන්නා මංගල. ඒවා උදුරා දැමූ තැනැත්තා යනු මේ දේ තමාට මංගල හෝ අවමංගල ලෙස අල්ලා නොගන්නා තැනැත්තාය.
සතියක් පුරා, නිමිත්තක් ලෙස සලකන දෙයක් දැකීම, ඇසීම හෝ ස්පර්ශ කිරීම නිසා ඔබ ගත් තීරණ මොනවාදැයි නිරීක්ෂණය කරන්න. ඉන්පසු ඉන් එකක් තෝරා ගෙන එය නැවත හේතු සහිතව තීරණය කරන්න.
නොගත යුතු දේ තුනක් ගාථාව සඳහන් කරයි: උල්කාපාත හෝ අනාගතය කියන නිමිති, සිහින සහ සුබ අසුබ ලක්ෂණ. චන්ද්රග්රහණය, සූර්යග්රහණය හා උල්කාපාත වැනි නිමිති, විවිධ සිහින, මිනිසුන්ගේ, සතුන්ගේ, ආයුධවල හෝ වස්ත්රවල ලක්ෂණ බැලීම මිථ්යා දෘෂ්ටියට පදනම් වන දේ ලෙස අටුවාව උදාහරණ දක්වයි.
වැදගත් දිනයකට පෙර දකින නරක සිහිනයක් අර්ථකථනය කිරීමට අවශ්ය නැත; ඔබ කනස්සල්ලෙන් සිටින බවට සංඥාවක් ලෙස එය සලකා, ඒ කාරණය සඳහා වඩාත් හොඳින් සූදානම් වන්න.
ඔහු මංගල දෘෂ්ටියේ ආදීනවය ඉක්මවා ගිය බව ගාථාව පවසයි. අටුවාවේ කථාව ඒ ආදීනවය පැහැදිලිව පෙන්වයි: බ්රාහ්මණයාට දුක් විඳීමට සිදු විය; විනාශයට බිය විය; අපවාදයට බිය විය; එක් පරණ සළු යුගලයක් දමා දමන ලෙස ඉල්ලීමට අලුත් වස්ත්ර රැසක් වැය කිරීමට ද සිදු විය.
දෝෂ නිවාරණ ශාන්තිකර්මයක් සඳහා බොහෝ මුදල් හෝ කාලය වැය කිරීමට සූදානම් වන විට, “මේ නිමිත්ත නොතිබුණා නම් මම මේ සඳහා වියදම් කරනවාද?” යි අසා බලන්න.
ගාථාවේ අවසානයේ, ඔහු බැඳීම් වූ කෙලෙස් මැඩපවත්වා නැවත ඉපදීමට නොඑන බව කියැවේ. ක්රෝධය හා බද්ධ වෛරය වැනි යුගල වශයෙන් එන කෙලෙස් ප්රහීණ කළ, සතර යෝග ද ප්රහීණ කළ රහතන් වහන්සේ එයින් අදහස් කෙරෙන බව අටුවාව විස්තර කරයි. මේ කරුණ දක්වා ඇත්තේ සමස්ත චිත්රය තේරුම් ගැනීම සඳහාය.
නිමිති ඇදහීම අත්හැරීම හුදෙක් විශ්වාසයක් පිළිබඳ කාරණයක් පමණක් නොව, හේතුවක් නැති බියෙන් සිත ඇදගෙන නොයන ලෙස පුහුණු කිරීමක් බව තේරුම් ගන්න.
අසුබ නිමිත්තක් ගැන සිතේ නොසන්සුන්කමක් ඇති වීම ලැජ්ජා විය යුතු දෙයක් බව මේ ජාතකය නොකියයි; එය ඕනෑම කෙනෙකුට ඇති විය හැකිය. එහෙත් නිමිති පිළිබඳ විශ්වාසය නිසා, කථාවේ එන බ්රාහ්මණයා වැනි නුවණැති, ධනවත් කෙනෙකු පවා, විෂ සර්පයෙකු ගෙන යන්නාක් මෙන් කඳක එල්ලා වස්ත්රයක් ගෙන යන ලෙස පුතාට කියන තරමට නිෂ්ඵල දේ කරන්නට පෙළඹෙන බව එය පෙන්වා දෙයි.
අද ජීවිතයේ ද එවැනිම නිමිති අලුත් ස්වරූපවලින් පවතී; උදාහරණයක් ලෙස විභාගයට පෙර දකින නරක සිහිනයක්, වාසනාවන්ත නොවන වාහන අංකයක් හෝ නරක දවසක් පිළිබඳ කටකතා. ප්රයෝජනවත් ක්රමය නම්, මෙය සැබෑ හේතුවක්ද නැතහොත් එකවර සිදු වූ දෙයක් පමණක්ද යි ප්රශ්න කර, ඉන්පසු අප අතේ ඇති හේතුව ගැන සැලකිලිමත් වීමයි.
කථාවේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ආකල්පය ද සැලකිය යුතුය. උන්වහන්සේ බ්රාහ්මණයාට දොස් නොකී සේක. ඒ වෙනුවට විනාශය ගෙන එතැයි බිය වූ වස්ත්රය තවමත් ප්රයෝජනයට ගත හැකි සාමාන්ය රෙදි කඩක් පමණක් බව ඇසින්ම දැක ගැනීමට සැලැස්වූ සේක.
සඳහන් කළ පිටුවේ සැබෑ පාඨය කියවීමට ක්ලික් කරන්න.
නුවණැති උපාසකයකු දැඩි සේ ගිලන් වූ උපාසකයකු සනසවිය යුත්තේ කෙසේදැයි මහානාම ශාක්ය රජතුමා විචාළේය. සැනසීම ඇති කරන…
සීයාගේ මරණය ගැන ශෝකයේ ගිලී සිටි පියා, මිය ගිය ගවයෙකුට පුතා තණකොළ කවනු දැක සිහිය ලැබීය. ගවයාගේ සිරුර තවමත් සම්ප…
තුන්වන වර්ගයේ එකිනෙකට අනුයාතව එන කථා දෙකකි. එක් පක්ෂයක් සලකන්නේ රාග සහිත සිත මිදෙන බවත්, මිදී ඇති සිත තවමත් මි…
ඇතාගේ පා සටහනට සියලු සතුන්ගේ පා සටහන් ඇතුළත් වන්නාක් මෙන් සියලු කුසල් එක්රැස් වන ධර්මය මෙන්ම, බුදුරජාණන් වහන්ස…