သယှဇာတ်: ကိုယ့်ကိုယ်ကို ကျဆင်းစေရန်အတွက် ဂုဏ်သရေနှင့် ဥစ္စာဘောဂကို မလဲလှယ်ခြင်း

ခုဒ္ဒကနိကာယ် ဇာတက စတုက္ကနိပါတ် သယှဇာတ်တွင် ဂါထာလေးပုဒ်ရှိသည်။ ပြောသူသည် သယှအမတ်အား ပညာရှိသည် သမုဒ္ဒရာဝန်းရံသော မြေကြီးကို အပြစ်တင်စကားနှင့်တကွ ရရှိရမည်ဆိုလျှင် မလိုလားသင့်ပေ၊ မိမိကိုယ်ကို ကျဆင်းစေခြင်းဖြင့် သို့မဟုတ် တရားမမျှတသော အကျင့်ဖြင့် ရရှိသည့် ဂုဏ်သရေ၊ ဥစ္စာနှင့် အသက်မွေးမှုကို အပြစ်တင်သည်ဟု ဆိုသည်။ သပိတ်ကိုင်၍ ဆွမ်းခံလှည့်လည်ရသော်လည်း ထိုသို့သော ဘဝသည် တရားမမျှတဘဲ ရှာဖွေခြင်းထက် မြတ်ပြီး ရာဇပလ္လင်ထက်ပင် မြတ်သည်ဟု ဆိုသည်။

ဇာတ်လမ်းကို အဋ္ဌကထာမှ ဖော်ပြထားသည်။ ဗောဓိသတ်သည် ပုရောဟိတ်၏ သားဖြစ်ပြီး မင်းသားနှင့် တစ်နေ့တည်း မွေးဖွားကာ အတူကြီးပြင်းလာပြီး တက္ကသိုလ်၌ အတူ ပညာသင်ခဲ့သည်။ မင်းသားသည် ဘုရင်ဖြစ်လာသောအခါ ဗောဓိသတ်သည် ပုရောဟိတ်ရာထူး ရမည်ကို သိသော်လည်း ဟိမဝန္တာတွင် ရသေ့ဖြစ်ရန် ရှင်ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ဘုရင်သည် မိတ်ဆွေကို သတိရသဖြင့် သယှအမတ်ကို စေလွှတ်၍ ရာထူးလက်ခံရန် ပြန်ဖိတ်စေသည်။ ရသေ့က ငြင်းပယ်၍ စွန့်လွှတ်ပြီးသောအရာသည် ထွေးထုတ်ပစ်ပြီးသော တံတွေးစုကဲ့သို့ဖြစ်ပြီး ပညာရှိသည် ပြန်လည်ယူလေ့မရှိဟု ဆိုကာ ဤဂါထာများကို ရွတ်ဆိုခဲ့သည်။

အဋ္ဌကထာက မြတ်စွာဘုရားသည် လူထွက်လိုစိတ်ဖြစ်နေသော ရဟန်းတစ်ပါးအား ဤအကြောင်းကို ဟောကြားခဲ့သည်ဟု ပြောပြပြီး မိမိကိုယ်ကို ကျဆင်းစေခြင်းဆိုသည်မှာ ဈာန်ချမ်းသာကို စွန့်၍ ဂုဏ်သရေကို လိုက်ခြင်းဟု ရှင်းပြသည်။ မူလအကြောင်းအရာမှာ ရဟန်းဘဝနှင့် ဆိုင်သော်လည်း ရာထူးနှင့် ဥစ္စာအတွက် သီလဝတ်ကို မလဲလှယ်ခြင်းဟူသော မူသည် လူတိုင်းနှင့် သက်ဆိုင်သည်။