โลกธรรม ๘
ใช้ในชีวิตประจำวัน

โลกธรรม ๘

อฏฺฐ โลกธมฺมา

แปดอย่างที่หมุนเวียนเข้ามาในชีวิตทุกคน — ได้ลาภ เสื่อมลาภ ได้ยศ เสื่อมยศ สรรเสริญ นินทา สุข ทุกข์

๘ ข้อ

โลกธรรม ๘ คือสิ่งที่ครอบงำสัตว์โลกและหมุนเวียนอยู่กับทุกคนไม่มียกเว้น แบ่งเป็น ๔ คู่ คือ ได้ลาภ–เสื่อมลาภ ได้ยศ–เสื่อมยศ สรรเสริญ–นินทา และสุข–ทุกข์

ทรงชี้ว่าความต่างระหว่างปุถุชนกับอริยสาวกไม่ได้อยู่ที่ว่าใครเจอโลกธรรมหรือไม่เจอ เพราะเจอเหมือนกันทั้งคู่ แต่อยู่ที่ว่าเมื่อเจอแล้ว ใจกระเพื่อมตามไปไหม

  1. ๑

    ได้ลาภ ลาโภ

    การได้มาซึ่งทรัพย์สินและสิ่งที่ปรารถนา เป็นด้านที่คนชอบ แต่ก็เป็นด้านที่ทำให้ประมาทได้ง่ายที่สุดเช่นกัน

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ตอนได้มา ให้รีบวางแผนใช้และแบ่งปันทันที ก่อนที่ความเคยชินจะทำให้คิดว่าสิ่งนี้เป็นของเราตลอดไป

  2. ๒

    เสื่อมลาภ อลาโภ

    การสูญเสียทรัพย์และสิ่งที่เคยมี ทั้งจากความผิดพลาดของตัวเองและจากเหตุที่ควบคุมไม่ได้

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    แยกให้ชัดระหว่างสิ่งที่เสียไปจริง กับความทุกข์ที่เกิดจากการเปรียบเทียบกับตอนที่ยังมี ส่วนใหญ่ความทุกข์มาจากส่วนหลังมากกว่า

  3. ๓

    ได้ยศ ยโส

    การได้ตำแหน่ง อำนาจ และการยอมรับ เป็นของที่มากับหน้าที่เสมอ ไม่ได้มาเปล่า ๆ

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ถามตัวเองว่าคนเข้าหาเราเพราะตัวเราหรือเพราะตำแหน่ง คำตอบนี้จะมีประโยชน์มากในวันที่ตำแหน่งไม่อยู่แล้ว

  4. ๔

    เสื่อมยศ อยโส

    การสูญเสียตำแหน่ง อำนาจ และการยอมรับ เป็นด้านที่กระทบตัวตนแรงที่สุดสำหรับหลายคน

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    อย่าผูกคุณค่าของตัวเองไว้กับตำแหน่งเดียว สร้างคุณค่าที่ติดตัวไปได้ เช่น ทักษะ ความน่าไว้ใจ และมิตรภาพที่ไม่ได้อยู่บนผลประโยชน์

  5. ๕

    สรรเสริญ ปสํสา

    คำชมและการยกย่อง ฟังแล้วสบายใจ แต่ถ้ายึดมากจะทำให้เราใช้ชีวิตตามที่คนอื่นอยากให้เป็น

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    รับคำชมด้วยการขอบคุณแล้ววางลง อย่าเก็บไว้เลี้ยงตัวตน เพราะใครก็ตามที่ให้ค่าเราได้ ก็ถอนค่านั้นคืนได้เช่นกัน

  6. ๖

    นินทา นินฺทา

    คำติเตียนและการพูดถึงในทางเสียหาย ทรงตรัสว่าไม่มีใครในโลกที่ไม่ถูกนินทาเลย ไม่ว่าจะทำดีแค่ไหน

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    แยกคำติที่มีข้อเท็จจริง ออกจากคำติที่เป็นแค่อารมณ์ของคนพูด ข้อแรกเอาไว้ปรับปรุง ข้อหลังปล่อยผ่านได้เลย

  7. ๗

    สุข สุขํ

    ความสบายกายสบายใจที่ผ่านเข้ามา เป็นของดีที่ควรรู้จักใช้ แต่ไม่ใช่ของที่จะบังคับให้อยู่ตลอด

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ตอนสุข ให้รู้ตัวว่ากำลังสุขและใช้ช่วงนี้สร้างเหตุดีเพิ่ม เพราะเป็นช่วงที่ทำอะไรก็ง่ายกว่าตอนใจตก

  8. ๘

    ทุกข์ ทุกฺขํ

    ความไม่สบายกายไม่สบายใจที่ผ่านเข้ามา เป็นด้านที่สอนได้มากที่สุดถ้าไม่จมไปกับมันเสียก่อน

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ตอนทุกข์ ให้ทำสองอย่างคือดูแลกายให้พอ และอย่าเพิ่งตัดสินใจเรื่องใหญ่ ความทุกข์ทำให้ทุกอย่างดูถาวรกว่าความจริงเสมอ

ลองใช้ในชีวิตประจำวัน

เขียนโลกธรรม ๘ ไว้ในที่ที่เห็นบ่อย แล้วเวลาเจออะไรสักอย่างให้ชี้ว่านี่คือข้อไหนในแปดข้อ การรู้ว่า “อ๋อ นี่คือข้อสรรเสริญ” หรือ “นี่คือข้อนินทา” ทำให้ใจถอยออกมาหนึ่งก้าวทันที

สิ่งที่ช่วยที่สุดคือการรู้ล่วงหน้าว่าทั้งแปดข้อจะมาแน่ ๆ ไม่ใช่เรื่องผิดปกติที่เกิดกับเราคนเดียว คนที่เตรียมใจไว้ก่อนจะเสียหลักน้อยกว่าคนที่คิดว่าชีวิตควรมีแต่ด้านดี

ที่มาในพระไตรปิฎก

คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง

หลักธรรมอื่นที่น่าสนใจ

สัญญาเวทยิตกถา: นิโรธสมาบัติเป็นโลกิยะหรือโลกุตตระ และผู้อยู่ในนิโรธตายได้หรือ

สญฺญาเวทยิตกถา

กลุ่มกถาท้ายวรรคที่ ๑๕ ว่าด้วยสัญญาเวทยิตนิโรธ ภาวะที่สัญญาและเวทนาดับ ถามว่าเป็นโลกุตตระหรือโลกิยะ ผู้เข้าอยู…

เทวตาสูตร (ฉักกนิบาต): หกอย่างที่ไม่ทำให้เสื่อม และการส่งต่อความดีสี่ขั้น

อปริหานาย สํวตฺตนฺติ

เทวดาองค์หนึ่งทูลว่า ความเคารพในพระศาสดา พระธรรม พระสงฆ์ และสิกขา ความเป็นผู้ว่าง่าย และความมีมิตรดี ทำให้ภิกษ…

เข้าสู่ระบบเพื่อรับ ๔๐ แต้มบุญจากการอ่านหน้านี้