หลักธรรม › มหาโคสิงคสาลสูตร: ภิกษุแบบไหนทำให้ป่างาม
มหาโคสิงคสาลสูตร: ภิกษุแบบไหนทำให้ป่างาม
ข้อปฏิบัติ

มหาโคสิงคสาลสูตร: ภิกษุแบบไหนทำให้ป่างาม

กถํรูเปน ภิกฺขุนา โคสิงฺคสาลวนํ โสเภยฺย

ในราตรีแจ่มกระจ่างที่ต้นสาละบานสะพรั่ง พระเถระผู้ใหญ่ผลัดกันตอบว่าภิกษุแบบใดทำให้ป่าโคสิงคสาลวันงาม แต่ละรูปตอบตามคุณสมบัติที่ตนให้คุณค่า พระพุทธเจ้าตรัสว่าทุกรูปพูดดีโดยปริยาย แล้วตรัสคำตอบของพระองค์เอง

๗ ข้อ

ในมหาโคสิงคสาลสูตร มัชฌิมนิกาย พระพุทธเจ้าประทับอยู่ที่ป่าโคสิงคสาลวันพร้อมพระเถระผู้มีชื่อเสียงหลายรูป เย็นวันหนึ่ง พระมหาโมคคัลลานะชวนพระมหากัสสปไปฟังธรรมจากพระสารีบุตร พระอนุรุทธไปด้วย พระอานนท์เห็นจึงชวนพระเรวตะตามไปอีก

พระสารีบุตรกล่าวว่า ป่าโคสิงคสาลวันน่ารื่นรมย์ ราตรีแจ่มกระจ่าง ต้นสาละบานสะพรั่งทั่วต้น กลิ่นหอมเหมือนกลิ่นทิพย์ฟุ้งไป ป่านี้จะงามด้วยภิกษุแบบใด แล้วให้แต่ละรูปตอบตามปฏิภาณของตน พระอานนท์ตอบเรื่องความเป็นพหูสูต พระเรวตะตอบเรื่องความยินดีในการหลีกเร้น พระอนุรุทธตอบเรื่องทิพยจักษุ พระมหากัสสปตอบเรื่องการอยู่ป่าและความมักน้อย พระมหาโมคคัลลานะตอบเรื่องการสนทนาอภิธรรม และพระสารีบุตรตอบเรื่องการทำจิตให้อยู่ในอำนาจ

ทั้งหมดไปเฝ้าพระพุทธเจ้าและทูลเล่าเรื่อง พระองค์ทรงรับรองคำตอบของแต่ละรูปว่าตรงกับคุณสมบัติของผู้ตอบ เมื่อพระสารีบุตรทูลถามว่าคำของใครเป็นสุภาษิต ตรัสว่าคำของทุกรูปเป็นสุภาษิตโดยปริยาย แล้วตรัสคำตอบของพระองค์ คือภิกษุที่กลับจากบิณฑบาตแล้วนั่งขัดสมาธิ ตั้งใจว่าจะไม่ลุกจากที่นั่งจนกว่าจิตจะหลุดพ้นจากอาสวะ

  1. ๑

    พระอานนท์: ได้ฟังมาก และแสดงธรรมได้ พหุสฺสุโต สุตธโร สุตสนฺนิจโย

    ภิกษุผู้ได้ฟังธรรมมาก ทรงจำไว้ คล่องปาก ขึ้นใจ แทงตลอดด้วยความเห็น แล้วแสดงธรรมแก่บริษัท ๔ ด้วยถ้อยคำราบรื่นไม่ติดขัด เพื่อถอนอนุสัย พระพุทธเจ้าทรงรับรองว่าพระอานนท์เป็นเช่นนั้นจริง

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ความรู้ที่ดีไม่หยุดแค่การจำ แต่เข้าใจจนอธิบายให้คนอื่นเข้าใจได้ ลองสรุปสิ่งที่อ่านวันนี้ให้คนในบ้านฟังสักสองสามประโยค

  2. ๒

    พระเรวตะ: ยินดีในความหลีกเร้น ปฏิสลฺลานาราโม ปฏิสลฺลานรโต

    ภิกษุผู้ยินดีในความหลีกเร้น ประกอบความสงบใจภายในเนือง ๆ ไม่ห่างจากฌาน ประกอบด้วยวิปัสสนา และอยู่ในเรือนว่างอย่างสม่ำเสมอ

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    จัดเวลาอยู่คนเดียวโดยไม่มีหน้าจอสักช่วงหนึ่งของวัน ความสงบของเราทำให้คนรอบข้างสบายใจไปด้วย

  3. ๓

    พระอนุรุทธ: มองโลกด้วยทิพยจักษุ ทิพฺเพน จกฺขุนา

    ภิกษุผู้ตรวจดูโลกพันหนึ่งด้วยทิพยจักษุที่บริสุทธิ์เกินตามนุษย์ เหมือนคนตาดีขึ้นไปบนปราสาทชั้นบนแล้วมองเห็นวงกงล้อนับพันวง

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    เราไม่มีทิพยจักษุ แต่ฝึกมองภาพกว้างได้ เมื่อติดอยู่กับปัญหาเล็ก ๆ ลองถอยออกมามองว่าเรื่องนี้สำคัญแค่ไหนในภาพรวมของชีวิต

  4. ๔

    พระมหากัสสป: ทำเองก่อน แล้วจึงสรรเสริญ อตฺตนา จ อารญฺญิโก โหติ อารญฺญิกตฺตสฺส จ วณฺณวาที

    ภิกษุผู้ตนเองอยู่ป่าเป็นวัตรและกล่าวสรรเสริญการอยู่ป่า ตนเองเที่ยวบิณฑบาต ถือผ้าบังสุกุล ถือไตรจีวร มักน้อย สันโดษ สงัด ไม่คลุกคลี ปรารภความเพียร ถึงพร้อมด้วยศีล สมาธิ ปัญญา วิมุตติ และวิมุตติญาณทัสสนะ และกล่าวสรรเสริญคุณข้อนั้น ๆ ด้วย

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    สิ่งที่แนะนำคนอื่น ให้ทำเองก่อน คำพูดของคนที่ทำจริงมีน้ำหนักกว่าคำพูดที่ถูกต้องแต่ผู้พูดไม่ได้ทำ

  5. ๕

    พระมหาโมคคัลลานะ: ถามตอบธรรมกันไม่ติดขัด อภิธมฺมกถํ กเถนฺติ

    ภิกษุสองรูปสนทนาอภิธรรมกัน ต่างถามปัญหากันและกัน ตอบกันได้ไม่ติดขัด และการสนทนาธรรมของทั้งสองก็ดำเนินไปได้ พระพุทธเจ้าทรงรับรองว่าโมคคัลลานะเป็นธรรมกถึก

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    หาเพื่อนสักคนที่ถามคำถามยาก ๆ เรื่องธรรมะหรือชีวิตกันได้ โดยตั้งใจหาความเข้าใจร่วมกัน ไม่ใช่เอาชนะ

  6. ๖

    พระสารีบุตร: ทำจิตให้อยู่ในอำนาจ จิตฺตํ วสํ วตฺเตติ โน จ จิตฺตสฺส วเสน วตฺตติ

    ภิกษุผู้ทำจิตให้อยู่ในอำนาจ ไม่ใช่ตนเป็นไปตามอำนาจของจิต ประสงค์จะอยู่ด้วยวิหารสมาบัติใดในเวลาเช้า เที่ยง หรือเย็น ก็อยู่ได้ เหมือนพระราชาหรือมหาอำมาตย์ที่มีหีบผ้าย้อมหลายสี จะห่มผ้าชุดใดในเวลาใดก็ห่มได้ตามต้องการ

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    สังเกตว่าวันนี้ใจพาเราไปกี่ครั้ง เช่น หยิบโทรศัพท์โดยไม่ได้ตั้งใจ แล้วฝึกเลือกสภาวะใจเองทีละน้อย เช่น ตั้งใจสงบสามลมหายใจก่อนเริ่มงาน

  7. ๗

    คำตอบของพระพุทธเจ้า: ไม่ลุกจนกว่าจะหลุดพ้น น ตาวาหํ อิมํ ปลฺลงฺกํ ภินฺทิสฺสามิ

    ตรัสว่าคำของทุกรูปเป็นสุภาษิตโดยปริยาย ส่วนคำตอบของพระองค์คือ ภิกษุที่กลับจากบิณฑบาตหลังฉันแล้ว นั่งขัดสมาธิ ตั้งกายตรง ดำรงสติมั่นเฉพาะหน้า ตั้งใจว่าจะไม่ลุกจากที่นั่งนี้ตราบใดที่จิตยังไม่หลุดพ้นจากอาสวะเพราะไม่ยึดมั่น

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ความตั้งใจแน่วแน่ใช้ได้ในขนาดที่เหมาะกับเรา เช่น นั่งสมาธิให้ครบเวลาที่กำหนดโดยไม่ลุกก่อน หรือทำงานสำคัญชิ้นหนึ่งให้เสร็จก่อนเปิดเรื่องอื่น

ลองใช้ในชีวิตประจำวัน

พระสูตรนี้มีบรรยากาศที่น่ารัก ผู้มีความสามารถหลายรูปนั่งคุยกันโดยไม่มีใครต้องแย่งกันเป็นฝ่ายถูก แต่ละรูปตอบจากสิ่งที่ตนถนัดและให้คุณค่า และพระพุทธเจ้าก็ไม่ได้ตัดสินว่าใครชนะ

ในทีมหรือในครอบครัว แต่ละคนมีวิธีทำให้ที่นั้นดีขึ้นต่างกัน บางคนรู้มาก บางคนสงบ บางคนเคร่งครัด บางคนชอบถกประเด็น การยอมรับว่าหลายคำตอบถูกได้พร้อมกันช่วยให้ใช้จุดแข็งของทุกคนได้

คุณสมบัติบางอย่างในพระสูตร เช่น ทิพยจักษุ หรือการเข้าสมาบัติได้ตามต้องการ เป็นเรื่องของผู้ปฏิบัติขั้นสูง ส่วนคำตอบของพระพุทธเจ้าเตือนว่า คุณสมบัติที่งดงามเหล่านั้นมีจุดหมายเดียวกัน คือความตั้งใจจริงที่จะพ้นทุกข์

เข้าสู่ระบบเพื่อบันทึกการอ่าน

ที่มาในพระไตรปิฎก

คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง

หลักธรรมอื่นที่น่าสนใจ

ปัฏฐาน: นิวรณ์ชนิดไหนมาด้วยกัน และอะไรหนุนให้นิวรณ์เกิด

นีวรณทุกํ

นีวรณทุกะแบ่งธรรมเป็นสองฝ่าย คือธรรมที่เป็นนิวรณ์และธรรมที่ไม่ใช่นิวรณ์ ตัวอย่างในคัมภีร์บอกว่านิวรณ์ไม่ได้มาเ…

สามท่าทีต่อกฎ: ไม่ยอมเรียน ก่นว่าจุกจิก และแสร้งว่าไม่รู้

สหธมฺมิกํ วุจฺจมาโน

สามสิกขาบทแรกในสหธรรมิกวรรค ห้ามท่าทีสามแบบเมื่อถูกเตือนตามกฎ คือตอบว่าจะยังไม่ทำตามจนกว่าจะได้ถามผู้รู้ ก่นว่…
เข้าสู่ระบบเพื่อรับ ๔๐ แต้มบุญจากการอ่านหน้านี้