มิคสาลาสูตร: อย่าถือประมาณในบุคคล

มิคสาลาสูตรมีอยู่สองแห่งในอังคุตตรนิกาย คือในธัมมิกวรรค ฉักกนิบาต และในอากังขวรรค ทสกนิบาต เรื่องเปิดเหมือนกัน ท่านพระอานนท์ไปรับบิณฑบาตที่บ้านของอุบาสิกามิคสาลา นางถามว่าจะเข้าใจธรรมได้อย่างไร เมื่อคนที่ประพฤติพรหมจรรย์กับคนที่ไม่ประพฤติพรหมจรรย์มีคติเสมอกัน บิดาของนางชื่อปุราณะ ถือพรหมจรรย์ เว้นจากเมถุน ส่วนอิสิทัตตะ ผู้เป็นที่รักของบิดา (บางฉบับแปลว่าเป็นอาของนาง) ยินดีกับภรรยาของตน เมื่อทั้งสองสิ้นชีวิต พระพุทธเจ้าทรงพยากรณ์ว่าทั้งสองเป็นสกทาคามี เกิดในหมู่เทวดาชั้นดุสิตเหมือนกัน พระอานนท์ตอบนางเพียงว่าพระผู้มีพระภาคทรงพยากรณ์ไว้อย่างนั้น

เมื่อพระอานนท์กราบทูล พระพุทธเจ้าตรัสว่าอุบาสิกาไม่อยู่ในฐานะจะรู้ความยิ่งหย่อนแห่งอินทรีย์ของบุคคล แล้วทรงแสดงบุคคลเป็นคู่ ๆ ที่ภายนอกดูเหมือนกัน ในฉักกนิบาตมี ๖ จำพวก ในทสกนิบาตมี ๑๐ จำพวก ในแต่ละคู่ คนหนึ่งได้ฟัง ได้ศึกษา เข้าใจด้วยความเห็น และได้ความหลุดพ้นชั่วคราว อีกคนไม่ได้ คนแรกไปทางเจริญ อีกคนไปทางเสื่อม แต่คนที่ชอบวัดคนกลับพูดว่า ทั้งสองมีธรรมเหมือนกัน ทำไมคนหนึ่งเลว คนหนึ่งดี

พระพุทธเจ้าตรัสว่า การวัดเช่นนั้นเป็นไปเพื่อทุกข์ตลอดกาลนาน อย่าถือประมาณในบุคคล ผู้ถือประมาณในบุคคลย่อมทำลายคุณของตน มีแต่พระองค์หรือผู้ที่เหมือนพระองค์ที่ถือประมาณในบุคคลได้ ท้ายพระสูตรตามความในบาลีตรัสว่า ถ้าอิสิทัตตะมีศีลอย่างปุราณะ ปุราณะก็จะไม่รู้แม้คติของอิสิทัตตะ ถ้าปุราณะมีปัญญาอย่างอิสิทัตตะ อิสิทัตตะก็จะไม่รู้แม้คติของปุราณะ ทั้งสองจึงพร่องกันคนละองค์