ตุวฏกสุตตนิทเทส: ใจนิ่งเหมือนกลางมหาสมุทร

นิทเทสเป็นคัมภีร์ในขุททกนิกาย พระสุตตันตปิฎก ทำหน้าที่อธิบายพระสูตรในสุตตนิบาตทีละคำ ในตุวฏกสุตตนิทเทส มหานิทเทส ท่านอธิบายตุวฏกสูตรในอัฏฐกวรรค นิทเทสระบุว่าผู้ถามคือพระพุทธนิมิต ถามว่าภิกษุเห็นอย่างไรจึงไม่ยึดมั่นสิ่งใดในโลกแล้วดับได้ พระพุทธเจ้าตรัสว่า พึงใช้ปัญญากำจัดรากของธรรมเครื่องเนิ่นช้าและความถือตัวว่าเป็นเรา มีสติศึกษาเพื่อกำจัดตัณหาที่อยู่ภายในทุกเมื่อ ไม่ทะนงตนเพราะคุณธรรมที่มี ไม่สำคัญตนว่าดีกว่า ต่ำกว่า หรือเสมอเขา สงบภายในนี้เอง ไม่แสวงหาความสงบจากทางอื่น และตั้งมั่นไม่หวั่นไหวเหมือนกลางมหาสมุทรที่ไม่มีคลื่น

ผู้ถามขอให้ตรัสข้อปฏิบัติ คือปาติโมกข์และสมาธิ พระพุทธเจ้าจึงตรัสข้อปฏิบัติอีกหลายข้อ เช่น ไม่ให้ตาสอดส่าย ป้องกันหูจากเรื่องชาวบ้าน ไม่ติดในรส ไม่คร่ำครวญเมื่อเจ็บป่วย ไม่สะสมอาหารและผ้า ไม่หลับมาก ไม่หวั่นไหวเพราะนินทาและไม่ฟูเพราะสรรเสริญ ไม่ค้าขาย ไม่พูดโอ้อวด และไม่ตอบคำหยาบด้วยคำหยาบ

ข้อปฏิบัติในพระสูตรนี้ตรัสแก่ภิกษุ บางข้อ เช่น การเว้นเมถุนธรรม การไม่ค้าขาย และการไม่ประกอบดิรัจฉานวิชาอย่างทำนายฝันหรือดูฤกษ์ เป็นวัตรของนักบวชโดยตรง หน้านี้จึงเลือกข้อที่ผู้ครองเรือนนำหลักใจมาใช้ได้