මහාපුණ්ණම සූත්රය: පුන් පෝ රැයේ ස්කන්ධ පිළිබඳ ප්රශ්නෝත්තර
මහාපුණ්ණමසුත්තංපුන් පොහෝ රැයක, එක් භික්ෂුවක් බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන් පිළිවෙළින් ප්රශ්න ඇසීය: පංච උපාදානස්කන්ධයේ මූලය කුමක්ද, උ…
ධම්මිකා දිට්ඨාවිකම්මා
පරිවාරය ධාර්මික සහ අධාර්මික විරුද්ධ අදහස් ප්රකාශ කිරීම වෙන් කර දක්වයි: නිවැරදි සහ වැරදි ලෙස පිළිගැනීම අනුව දඬුවම් පැනවීම, චෝදනා කිරීමට කැමති අයෙකුට අවස්ථාව දිය යුත්තේ කවදාද, නීති ගැන සාකච්ඡා කළ යුත්තේ කා සමඟද සහ ප්රශ්න ඇසීම පිටුපස ඇති චේතනා 5.
විනය පිටකයේ පරිවාර ග්රන්ථයෙහි, උපාලි පඤ්චකයේ 4 වන දිට්ඨාවිකම්ම වග්ගයේ, උපාලි තෙරුන් වහන්සේ විරුද්ධ අදහස් ප්රකාශ කිරීම ගැන විමසූහ. අධාර්මික විරුද්ධ අදහස් ප්රකාශ කිරීම් 5ක් ඇති බව බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළ සේක: ඇවැතක් නොවන කාරණයකට විරුද්ධ වීම, දෙසා පිළියම් කළ නොහැකි ඇවැතකට විරුද්ධ වීම, දැනටමත් දෙසූ ඇවැතකට විරුද්ධ වීම, හතර පස් නමක් එකවර විරුද්ධ වීම සහ හුදෙක් සිතින් පමණක් විරුද්ධ වීමයි. ධාර්මික ඒවා ඊට ප්රතිවිරුද්ධය.
තවත් කට්ටලයක් සඳහන් කරන්නේ, විරෝධය පළ කළ යුත්තේ එකම කණ්ඩායමේ, එකම සීමාවේ වාසය කරන සහ සාමාන්ය අයිතිවාසිකම් ඇති භික්ෂුවක් ඉදිරියේ බවයි. ඉන්පසු ධාර්මික සහ අධාර්මික ලෙස ප්රතිඥාව අනුව කිරීම දේශනා කළ සේක: එනම් සංඝයා දඬුවම් පැනවිය යුත්තේ සැබෑ වරද අනුවය; චෝදනාවට ලක් වූ තැනැත්තා තෝරා ගෙන පිළිගන්නා ඇවැත් වර්ගය අනුව නොවේ.
මේ වග්ගයේ අවකාශය දීම, එනම් චෝදනා කිරීමට කැමති අයෙකු පළමුව අවසර ඉල්ලිය යුතු බවත්, සංඝයා අවකාශය දිය යුත්තේ කාටද යන්නත්, කෙබඳු ගුණාංග ඇති භික්ෂුවක් සමඟ විනය සාකච්ඡා කළ යුතුද යන්නත්, ප්රශ්න ඇසීමේ චේතනා 5 ගැනත් කියැවේ. එම වග්ගයේම පිළිගැන්වීම, ඉතිරි වූ ආහාර, ආහාර ප්රතික්ෂේප කිරීම (පවාරණය), විශුද්ධි 5 සහ භෝජන 5 ගැන ද කරුණු ඇත; ඒවා භික්ෂූන්ට පමණක් අදාළ වත් පිළිවෙත් බැවින් මේ පිටුවට ඇතුළත් කර නැත.
අධාර්මික විරුද්ධ අදහස් ප්රකාශ කිරීමේ පළමු කරුණු තුන නම්: කිසිසේත් ඇවැතක් නොවන දෙයකට විරුද්ධ වීම, දෙසා පිළියම් කළ නොහැකි ආකාරයේ ඇවැතකට විරුද්ධ වීම සහ අදාළ තැනැත්තා දැනටමත් දෙසා අවසන් කළ ඇවැතකට විරුද්ධ වීමයි. ධාර්මික වන්නේ සැබෑ ඇවැතකට, දෙසා පිළියම් කළ හැකි ආකාරයේ, තවම නොදෙසූ ඇවැතකට විරුද්ධ වීමයි.
අවවාද කිරීමට පෙර කරුණු තුනක් පරීක්ෂා කරන්න: එය සැබවින්ම නීතිය කඩ කිරීමක්ද, එය නිවැරදි කළ හැකිද, ඔහු දැනටමත් එය නිවැරදි කර තිබේද? නිවැරදි කර ඇත්නම් එය අවසන් වන්නට ඉඩ දෙන්න.
අධාර්මික විරුද්ධ අදහස් ප්රකාශ කිරීමේ සිව්වන කරුණ නම් හතර පස් නමක් එකවර විරුද්ධ අදහස් ප්රකාශ කිරීමයි. ධාර්මික වන්නේ හතර පස් නමක් එකවර එය නොකිරීමයි; එනම් එක් එක් අය තමාගේම අදහස ප්රකාශ කළ යුතු අතර, පිලක් ගොඩ නඟා නොගත යුතුය.
කිහිප දෙනෙක් එකම කාරණයකට එකඟ නොවන්නේ නම්, එක් එක් අය තමාගේම නමින් කතා කළ යුතුය; පීඩනය කිරීමට එක්ව කතා කර ගෙන එකවර ඇතුළු නොවන්න.
පස්වන කරුණ නම් සිතින් පමණක් විරුද්ධ අදහසක් ඇති කර ගැනීමයි; එය අධාර්මික ලෙස වර්ග කෙරේ. ධාර්මික වන්නේ සිතින් පමණක් විරුද්ධ නොවීමයි; එනම් විරුද්ධ අදහසක් බලපෑමක් ඇති කිරීමට නම් එය රැස්වීමට දැනෙන සේ ප්රකාශ කළ යුතුය.
රැස්වීමේදී එකඟ නොවී නිහඬව සිටියේ නම්, අප මුල සිටම එකඟ නොවූ බව පසුව කියන්න එපා. තවමත් කතා කළ හැකි අවස්ථාවේදීම කතා කරන්න.
තවත් කට්ටලයක් සඳහන් කරන්නේ, ධාර්මික විරුද්ධ අදහස් ප්රකාශ කිරීම සමානසංවාසක, එනම් එකම නීති යටතේ සිටින, එකම සීමාවේ වාසය කරන සහ පකතත්ත, එනම් සාමාන්ය අයිතිවාසිකම් තවමත් ඇති භික්ෂුවක් ඉදිරියේ කළ යුතු බවයි; කවයෙන් පිටත අය සමඟ කතා කිරීම නොවේ.
විරෝධතා කාරණය ගැන තීරණ ගැනීමට දායක වන අය සමඟ කතා කරන්න; කිසිදු උදවුවක් කළ නොහැකි වෙනත් අංශයක මිතුරන් සමඟ හිත පිරෙන්නට කතා කරන්න එපා.
අධාර්මික ලෙස ප්රතිඥාව අනුව කිරීම නම්: බරපතළ ඇවැතකට වරදකරු වූ අයෙකුට බරපතළ ඇවැතකින් චෝදනා කළ විට ඔහු සැහැල්ලු ඇවැතක් පිළිගැනීම සහ සංඝයා ඔහු පිළිගත් දෙය අනුව දඬුවම් පැනවීම; නැතහොත් ප්රතිවිරුද්ධව, සැහැල්ලු වරදක් කර බරපතළ වරදක් කළ බව පිළිගත් විට සංඝයා ඒ අනුව බරපතළ දඬුවමක් පැනවීමයි. ධාර්මික වන්නේ වරද කෙසේද, චෝදනාව ද එසේම වීම, පිළිගැනීම ද එසේම වීම සහ දඬුවම ද එසේම වීමයි.
කාරණය ඉක්මනින් අවසන් කිරීමට සැබෑවට වඩා වැඩි වරදක් භාර නොගන්න; සම්බන්ධතාව රැක ගැනීමට සිදු වූ දෙයට වඩා අඩු වරදක් කෙනෙකුට භාර ගැනීමට ඉඩ නොදෙන්න.
අනුන්ට චෝදනා කිරීමට කැමති අය පළමුව ඔහුගෙන් අවකාශය ඉල්ලිය යුතුය. ලජ්ජාවක් නැති, අඥානයෙකු වූ, පකතත්ත නොවූ, අනෙක් පාර්ශ්වය බ්රහ්මචර්යාවෙන් චුත කරවීමේ අදහසින් කතා කරන සහ ඔහු ඇවතින් මිදීමට අදහස් නොකරන අයෙකුට සංඝයා අවකාශය නොදිය යුතුය. අවකාශය දිය යුත්තේ ලජ්ජාව ඇති, නුවණැත්තෙකු වූ, පකතත්ත වූ සහ ඔහු පිරිසෙන් ඉවත් කිරීමට නොව ඇවතින් මිදීමට අදහස් කරමින් කතා කරන අයටය.
පැමිණිල්ලකට සවන් දීමට පෙර, කාරණය අවසන් විය යුත්තේ කෙසේදැයි පැමිණිලිකරුගෙන් අසන්න. පිළිතුර ඒ පුද්ගලයා ඉවත් කිරීම පමණක් නම්, විශේෂයෙන් සැලකිලිමත් වන්න.
වස්තුව නොදන්නා, නිදානය, එනම් ශික්ෂාපදය පැනවීමට හේතු වූ මුල් කතාව නොදන්නා, ප්රඥප්තිය නොදන්නා, පසුව එකතු කළ අනුප්රඥප්තිය නොදන්නා සහ එකිනෙක සම්බන්ධ වන වචන මාර්ගය නොදන්නා අය සමඟ විනය සාකච්ඡා නොකළ යුතු බව වදාළ සේක. සාකච්ඡා කළ යුත්තේ මේ කරුණු පහම දන්නා අය සමඟය.
නීති රීති ගැන වාද කිරීමට අවශ්ය වූ විට, ඒ නීතිය ඇති වූයේ කුමන හේතුවකින්ද, කී වතාවක් සංශෝධනය කර ඇත්තේද යන්න දන්නා අය සමඟ කතා කිරීමට තෝරා ගන්න.
ප්රශ්න ඇසීම ආකාර 5කි: අල්ප දැනුම සහ මෝහය නිසා ඇසීම, පාපී ආශාවකින් යටපත්ව ඇසීම, අවමන් කිරීමට ඇසීම, දැන ගැනීමට අදහසක් නොමැතිව ඇසීම සහ "ඔහු නිවැරදිව පිළිතුරු දුන්නොත් හොඳයි; ඔහු නිවැරදිව පිළිතුරු නොදුන්නොත් මම ඔහුට නිවැරදිව පිළිතුරු දෙන්නෙමි" යන සිතින් ඇසීමයි.
රැස්වීමකදී ප්රශ්නයක් ඇසීමට පෙර, අපට සැබවින්ම දැන ගැනීමට අවශ්යද, ඔහුට පැහැදිලි කිරීමට ඉඩ දීමට අවශ්යද, නැතහොත් ඔහුට පිළිතුරු දිය නොහැකි බව අන් අයට පෙන්වීමට අවශ්යද යන්න තමාගෙන්ම අසන්න.
මේ පිටුව කණ්ඩායමක් ලෙස වැඩ කරන අයට නිතර මුහුණ දීමට සිදු වන ප්රශ්නයකට පිළිතුරු දෙයි: අප එකඟ නොවන විට, හුදෙක් මැසිවිලි නැඟීමක් නොව සැබවින්ම ප්රයෝජනවත් වන අයුරින් එය පෙන්වා දෙන්නේ කෙසේද?
වඩාත්ම තියුණු මූලධර්ම දෙක නම්, එය කතා කළ යුතු බවයි, මක්නිසාද සිතින් පමණක් විරුද්ධ වීම ගණන් නොගැනෙන බැවිනි; සහ කිහිප දෙනෙක් එක්ව කුමන්ත්රණය කර එකවර විරුද්ධ නොවිය යුතු බවයි, මක්නිසාද එය අවවාදයක් වෙනුවට පීඩනයක් බවට පත් වන බැවිනි. ප්රයෝජනවත් තවත් කරුණක් නම් අවසන් වූ කාරණය නැවත ඇද නොගැනීමයි. ඔහු සමාව අයැද නිවැරදි කර ඇත්නම්, එය නැවත ගෙන ඒම නීති රැකීමක් නොවේ.
ප්රතිඥාව අනුව කිරීම පිළිබඳ කාරණය ද සැබෑ තත්ත්වයන්ට ගැළපේ. සමහර විට අවවාදයට ලක් වූ අය කාරණය අවසන් කිරීමට ඉක්මනින් සැහැල්ලු වරදක් පිළිගනී; නැතහොත් වරදකාරී හැඟීම නිසා සැබෑවට වඩා බරපතළ වරදක් පිළිගනී. මේ ආකාර දෙකම නුසුදුසු බව පරිවාරය කියයි; එය සැබවින්ම සිදු වූ දෙයට ගැළපිය යුතුය.
සඳහන් කළ පිටුවේ සැබෑ පාඨය කියවීමට ක්ලික් කරන්න.
පුන් පොහෝ රැයක, එක් භික්ෂුවක් බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන් පිළිවෙළින් ප්රශ්න ඇසීය: පංච උපාදානස්කන්ධයේ මූලය කුමක්ද, උ…
බුදුරජාණන් වහන්සේ සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ සහ මොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේ ඇසුරු කරන ලෙස උපදෙස් දෙන සේක. එක් අයෙකු …
ගොස් දැකිය යුතු යැයි බුදුරජාණන් වහන්සේ නිර්දේශ කළ ස්ථාන හතර — උපත, බුද්ධත්වය, ධර්ම දේශනාව සහ පරිනිර්වාණය; මේ ස…
ලෝකයේ අවසානය සොයා මිය යන තුරු අහසින් ගිය දිව්ය පුත්රයාට එය ළඟා කර ගත නොහැකි විය — ලෝකය, ලෝකයේ හටගැන්ම, ලෝකයේ…