ปาฏลิคามิยสูตร: โทษของความทุศีลและอานิสงส์ของศีล

ในปาฏลิคามิยสูตร อุทาน ขุททกนิกาย พระพุทธเจ้าเสด็จจาริกในแคว้นมคธถึงปาฏลิคาม อุบาสกชาวปาฏลิคามนิมนต์ให้ประทับที่เรือนพัก ปูลาดอาสนะ ตั้งหม้อน้ำ และตามประทีปน้ำมันถวาย เมื่อนั่งพร้อมกันแล้ว พระพุทธเจ้าตรัสกับคฤหบดีทั้งหลายถึงโทษแห่งศีลวิบัติของคนทุศีล ๕ ประการ และอานิสงส์แห่งศีลสมบัติของผู้มีศีล ๕ ประการ แล้วทรงแสดงธรรมต่อจนดึก

พระสูตรเดียวกันเล่าว่ามหาอำมาตย์สุนีธะและวัสสการะกำลังสร้างเมืองที่ปาฏลิคามเพื่อป้องกันเจ้าวัชชี พระพุทธเจ้าตรัสว่าเมืองนี้จะเป็นเมืองเลิศ แต่จะมีอันตราย ๓ อย่าง คือ ไฟ น้ำ และความแตกกันเอง เมื่อเสด็จถึงแม่น้ำคงคาที่น้ำเต็มฝั่ง ผู้คนต่างหาเรือหาแพ พระองค์ทรงเปล่งอุทานเรื่องการข้ามห้วงน้ำด้วยสะพานคืออริยมรรค

หน้านี้เน้นหลักที่ใช้กับผู้ครองเรือนโดยตรง และเพิ่มเรื่องจากทวิธาปถสูตรในวรรคเดียวกัน ส่วนพระสูตรเรื่องนิพพาน เรื่องบิณฑบาตของนายจุนทะ และเรื่องนางวิสาขาที่หลานเสียชีวิต มีเนื้อหาใกล้กับหลักธรรมอื่นที่มีอยู่แล้ว จึงไม่ได้นำมาไว้ที่นี่