หลักธรรมพื้นฐาน

สุภสูตร: ฆราวาสหรือนักบวช ปฏิบัติถูกจึงสำเร็จ

สุภสุตฺตํ

สุภมาณพถามว่าฆราวาสหรือนักบวชที่ทำกุศลได้สำเร็จ พระพุทธเจ้าตรัสว่าทั้งสองฝ่ายสำเร็จได้ถ้าปฏิบัติถูก ทรงชี้ว่าธรรม ๕ ข้อของพราหมณ์เป็นเครื่องประกอบของจิตที่ไม่มีเวร และทรงแสดงทางสู่พรหมโลกด้วยพรหมวิหาร

๗ ข้อ

ในสุภสูตร มัชฌิมนิกาย สุภมาณพ บุตรของโตเทยยพราหมณ์ ทูลถามว่าพวกพราหมณ์กล่าวว่าคฤหัสถ์ย่อมยังกุศลธรรมให้สำเร็จ ส่วนบรรพชิตไม่อาจทำได้ พระพุทธเจ้ามีความเห็นอย่างไร พระองค์ตรัสว่าในเรื่องนี้ทรงจำแนกตอบ คฤหัสถ์หรือบรรพชิตก็ตาม ถ้าปฏิบัติผิดย่อมไม่สำเร็จ ถ้าปฏิบัติถูกย่อมสำเร็จ

สุภมาณพกล่าวว่าพราหมณ์บัญญัติธรรม ๕ ประการเพื่อทำบุญและกุศล คือ ความสัตย์ ตบะ พรหมจรรย์ การศึกษาเล่าเรียน และการสละ พระพุทธเจ้าทรงถามว่ามีพราหมณ์คนใด หรืออาจารย์ย้อนขึ้นไปเจ็ดชั่วคน หรือฤๅษีรุ่นก่อน ที่รู้ผลของธรรมเหล่านี้ด้วยตนเองแล้วประกาศหรือไม่ เมื่อไม่มี ก็เปรียบเหมือนแถวคนตาบอดที่เกาะกันเดิน ไม่มีใครในแถวมองเห็น

จากนั้นทรงแสดงว่าธรรม ๕ ประการนั้นเป็นเครื่องประกอบของจิตเพื่อเจริญจิตที่ไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียน และเมื่อสุภมาณพทูลถามทางสู่ความเป็นสหายกับพรหม ก็ทรงแสดงการแผ่เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา ไปทั่วทุกทิศ ท้ายพระสูตรสุภมาณพประกาศตนเป็นอุบาสก

๑

ทรงจำแนกตอบ ไม่เหมารวม วิภชฺชวาโท โข อหเมตฺถ

เมื่อถูกถามว่าคฤหัสถ์หรือบรรพชิตที่ทำกุศลได้สำเร็จ ทรงตอบว่าในเรื่องนี้ทรงจำแนกตอบ ไม่ทรงสรรเสริญการปฏิบัติผิดของทั้งคฤหัสถ์และบรรพชิต ผู้ปฏิบัติผิดย่อมไม่สำเร็จ ผู้ปฏิบัติถูกย่อมสำเร็จ ไม่ว่าอยู่ในเพศใด

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
เมื่อเจอคำถามแบบ "อะไรดีกว่ากัน" เช่น ทำงานประจำกับทำธุรกิจ ให้ถามต่อว่า "ทำอย่างไร" ก่อนตอบ เพราะคำตอบมักขึ้นกับวิธีทำมากกว่าตัวทางเลือก
๒

งานใหญ่หรืองานเล็กก็ล้มเหลวหรือสำเร็จได้ กมฺมฏฺฐานํ

สุภมาณพกล่าวว่างานของฆราวาสมีภาระมาก จึงมีผลมาก ส่วนงานของบรรพชิตมีภาระน้อย จึงมีผลน้อย ทรงตอบด้วยอุปมาว่า การทำนาเป็นงานใหญ่ ถ้าล้มเหลวก็ได้ผลน้อย ถ้าสำเร็จก็ได้ผลมาก การค้าขายเป็นงานเล็กกว่า ก็ล้มเหลวหรือสำเร็จได้เช่นกัน

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
อย่าวัดคุณค่าของงานจากความยุ่งหรือขนาดของภาระ งานที่ดูเงียบ ๆ ถ้าทำถูกทางก็ให้ผลมากได้
๓

ธรรม ๕ ประการที่พราหมณ์บัญญัติ สจฺจํ ตโป พฺรหฺมจริยํ อชฺเฌนํ จาโค

พราหมณ์บัญญัติธรรม ๕ ประการเพื่อทำบุญและกุศล คือ ความสัตย์ ตบะ พรหมจรรย์ การศึกษาเล่าเรียน และการสละ และถือว่าการสละมีผลมากที่สุด พระพุทธเจ้าไม่ได้ทรงปฏิเสธคุณค่าของธรรมเหล่านี้ แต่ทรงถามถึงที่มาของความรู้ว่าผลของมันเป็นอย่างไร

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
ทบทวนความดีที่ทำอยู่เป็นประจำ แล้วถามว่ารู้ผลของมันจากประสบการณ์ของตัวเอง หรือรู้เพียงเพราะมีคนบอกต่อกันมา
๔

แถวคนตาบอด อนฺธเวณิ

ไม่มีพราหมณ์คนใด อาจารย์ของพราหมณ์ย้อนไปเจ็ดชั่วคน หรือฤๅษีผู้แต่งมนต์รุ่นก่อน ที่กล่าวว่าตนรู้แจ้งผลของธรรม ๕ ประการด้วยตนเองแล้วประกาศ คำสอนเช่นนี้จึงเหมือนแถวคนตาบอดที่จับกันไว้ คนต้นแถวไม่เห็น คนกลางไม่เห็น คนท้ายแถวก็ไม่เห็น

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
ก่อนแชร์ข้อมูลสุขภาพหรือความเชื่อที่ได้รับต่อกันมา ลองสืบว่ามีใครในสายนั้นรู้เห็นหรือพิสูจน์เองจริงหรือไม่
๕

ธรรม ๕ ประการเป็นเครื่องประกอบของจิต จิตฺตสฺส ปริกฺขารา

ทรงแสดงว่าธรรม ๕ ประการนั้นเป็นเครื่องประกอบของจิต เพื่อเจริญจิตที่ไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียน เช่น ภิกษุผู้พูดจริงย่อมได้ความปลาบปลื้มในอรรถ ในธรรม และได้ความปราโมทย์ที่ประกอบด้วยธรรม ความปราโมทย์ที่ประกอบด้วยกุศลนี้เป็นเครื่องประกอบของจิต

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
เมื่อทำความดีเสร็จ ให้สังเกตความเบาใจที่เกิดขึ้น แล้วใช้ความรู้สึกนั้นเป็นฐานไม่ถือโกรธใครในวันนั้น
๖

คนเกิดในหมู่บ้านย่อมรู้ทางของหมู่บ้าน สุภสุตฺตํ

เมื่อสุภมาณพทูลถามทางสู่ความเป็นสหายกับพรหม ทรงเปรียบว่า คนที่เกิดและเติบโตในหมู่บ้านนฬการ ถ้ามีคนถามทางไปหมู่บ้านนั้น ย่อมตอบได้ไม่ชักช้า ไม่ลังเล พระตถาคตก็ทรงรู้จักพรหมโลกและทางไปพรหมโลกเช่นนั้น

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
เวลาขอคำแนะนำ ให้ถามคนที่เคยเดินทางนั้นมาเองจริง ๆ และเวลาให้คำแนะนำ ให้พูดจากสิ่งที่ตัวเองรู้เห็น
๗

พรหมวิหารแผ่ไปทุกทิศ ยํ ปมาณกตํ กมฺมํ น ตํ ตตฺราวสิสฺสติ

ทางสู่ความเป็นสหายกับพรหมคือการแผ่จิตประกอบด้วยเมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา ไปทั่วทุกทิศอย่างไม่มีประมาณ เมื่อเจริญเจโตวิมุตติเช่นนี้ กรรมที่ทำอย่างมีประมาณย่อมไม่เหลืออยู่ในที่นั้น เหมือนคนเป่าสังข์ที่มีกำลังเป่าให้ได้ยินไปทั้งสี่ทิศได้โดยไม่ยาก

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
ก่อนเริ่มวัน ลองนึกถึงคนที่จะเจอทั้งที่ชอบและไม่ชอบ แล้วตั้งใจให้เขาเป็นสุข ขยายวงออกไปทีละน้อยจนไม่เลือกหน้า

ลองใช้ในชีวิตประจำวัน

คำถามว่า "ต้องบวชหรือต้องทิ้งงานไหม ถึงจะปฏิบัติธรรมได้จริง" ยังมีคนถามอยู่เสมอ คำตอบในพระสูตรนี้ตรงไปตรงมา คือรูปแบบชีวิตไม่ได้ตัดสินผล การปฏิบัติถูกหรือผิดต่างหากที่ตัดสิน

อีกข้อที่สำคัญคือการตรวจแหล่งที่มาของความเชื่อ ความเชื่อที่ส่งต่อกันมาหลายชั่วคนโดยไม่มีใครรู้เห็นเองเลย ไม่ได้น่าเชื่อขึ้นเพราะเก่าแก่หรือมีคนเชื่อมาก

ส่วนความดีที่เราทำอยู่แล้ว เช่น พูดจริง ให้ทาน อดทน ศึกษาหาความรู้ พระสูตรนี้ชวนให้ใช้สิ่งเหล่านั้นเป็นฐานของใจที่ไม่มีเวรกับใคร ไม่ใช่เพียงสะสมไว้เป็นบุญ

เข้าสู่ระบบเพื่อบันทึกการอ่าน

ที่มาในพระไตรปิฎก

คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง

สุภสูตร ฉบับหลวง · เล่ม ๑๓ · หน้า ๔๙๑ คฤหัสถ์และบรรพชิตสำเร็จได้ด้วยการปฏิบัติถูก ธรรม ๕ ประการของพราหมณ์ อุปมาแถวคนตาบอด และทางสู่พรหมโลกด้วยพรหมวิหาร