สุปุพพัณหสูตร: ฤกษ์ดีคือเวลาที่ทำดี
ใช้ในชีวิตประจำวัน

สุปุพพัณหสูตร: ฤกษ์ดีคือเวลาที่ทำดี

สุปุพฺพณฺหสุตฺตํ

สัตว์ทั้งหลายประพฤติสุจริตทางกาย วาจา ใจ ในเวลาใด เวลานั้นเป็นเช้าที่ดี ฤกษ์ดี มงคลดี — ไม่ต้องรอดูฤกษ์ยาม

๕ ข้อ

ในสุปุพพัณหสูตร อังคุตตรนิกาย ติกนิบาต พระพุทธเจ้าตรัสว่า สัตว์เหล่าใดประพฤติสุจริตด้วยกาย วาจา ใจ ในเวลาเช้า เวลาเช้าก็เป็นเวลาเช้าที่ดีของสัตว์เหล่านั้น ในเวลาเที่ยงและเวลาเย็นก็เช่นเดียวกัน

แล้วตรัสเป็นคาถาว่า การประพฤติสุจริตในเวลาใด เวลานั้นเป็นฤกษ์ดี มงคลดี รุ่งอรุณดี ตื่นดี ขณะดี ครู่ดี และการบูชาในพรหมจารีบุคคลก็เป็นการบูชาดี กายกรรม วจีกรรม มโนกรรม และความตั้งใจที่เป็นประทักษิณ (เป็นไปทางเบื้องขวา คือทางดี) ย่อมทำให้ได้ประโยชน์ที่เป็นประทักษิณ

คาถาส่วนนี้คุ้นหูชาวไทยในบทสวดมนต์ "สุนกฺขตฺตํ สุมงฺคลํ..." ที่พระสงฆ์ใช้สวดให้พรในงานมงคล

  1. ๑

    กายกรรมที่เป็นประทักษิณ ปทกฺขิณํ กายกมฺมํ

    การกระทำทางกายที่ดี คือไม่เบียดเบียนชีวิต ไม่ลักขโมย ไม่ประพฤติผิดในกาม ดังที่กล่าวไว้ในกุศลกรรมบถ ๑๐

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    เริ่มวันด้วยการกระทำดีเล็ก ๆ หนึ่งอย่าง เช่น ช่วยงานบ้านโดยไม่ต้องมีใครขอ

  2. ๒

    วจีกรรมที่เป็นประทักษิณ วาจากมฺมํ ปทกฺขิณํ

    การพูดที่ดี คือไม่พูดเท็จ ไม่พูดส่อเสียด ไม่พูดคำหยาบ ไม่พูดเพ้อเจ้อ

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ประโยคแรกที่พูดกับคนในบ้านตอนเช้าเป็นฤกษ์ของวันนั้นได้ ลองให้เป็นคำที่อ่อนโยน

  3. ๓

    มโนกรรมที่เป็นประทักษิณ ปทกฺขิณํ มโนกมฺมํ

    การคิดที่ดี คือไม่เพ่งเล็งอยากได้ของผู้อื่น ไม่คิดพยาบาท และมีความเห็นถูกต้อง

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    เมื่อเริ่มคิดร้ายกับใคร ให้รู้ว่ากำลังเปลี่ยนเวลาขณะนั้นให้เป็นฤกษ์ไม่ดีของตัวเอง

  4. ๔

    ความตั้งใจที่เป็นประทักษิณ ปณิธี เต ปทกฺขิณา

    นอกจากกาย วาจา ใจ แล้ว คาถายังกล่าวถึงปณิธิ คือความตั้งใจที่ดี ผู้ที่ทำทั้งสี่อย่างนี้ย่อมได้ประโยชน์ที่ดี และมีความสุข เจริญงอกงามในพระพุทธศาสนา

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ก่อนเริ่มงานสำคัญ แทนการรอฤกษ์ ให้ตั้งใจชัด ๆ ว่าจะทำงานนี้ด้วยความซื่อตรงและไม่เบียดเบียนใคร

  5. ๕

    ทุกเวลาเป็นฤกษ์ดีได้ สุนกฺขตฺตํ สุมงฺคลํ

    พระสูตรกล่าวถึงเวลาเช้า เที่ยง และเย็นอย่างเท่าเทียมกัน ไม่มีช่วงไหนที่ทำดีแล้วไม่เป็นมงคล ความดีจึงไม่ต้องรอเวลา

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ถ้าวันนี้เริ่มไม่ดี ไม่ต้องรอพรุ่งนี้ ช่วงบ่ายหรือช่วงเย็นก็เริ่มฤกษ์ดีใหม่ได้

ลองใช้ในชีวิตประจำวัน

หลายคนเลื่อนการทำสิ่งดีออกไปเพื่อรอวันเกิด วันปีใหม่ หรือฤกษ์ที่เหมาะ พระสูตรนี้บอกว่าฤกษ์อยู่ที่การกระทำ ไม่ใช่ที่ปฏิทิน วันที่เราเริ่มพูดดี คิดดี ทำดี คือวันฤกษ์ดีของเราแล้ว

ไม่จำเป็นต้องไปดูแคลนคนที่ดูฤกษ์ แต่ถ้าฤกษ์ยามทำให้กังวลหรือหยุดทำสิ่งที่ควรทำ ให้กลับมาที่หลักนี้ และถ้าได้ฤกษ์ที่ดีมาแล้ว สิ่งที่ทำให้งานนั้นดีจริงยังคงเป็นกาย วาจา ใจ ของคนที่ทำ

ที่มาในพระไตรปิฎก

คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง

หลักธรรมอื่นที่น่าสนใจ

สมิทธิสูตร: ไม่ทิ้งสิ่งที่เห็นได้เดี๋ยวนี้ไปหาสิ่งที่ต้องรอกาล

สนฺทิฏฺฐิโก อยํ ธมฺโม อกาลิโก

เทวดาชวนพระสมิทธิผู้ยังหนุ่มให้เสพกามก่อน อย่าทิ้งของที่เห็นอยู่ตรงหน้า — ท่านตอบว่า ท่านละสิ่งที่ขึ้นกับกาลเว…

ปุคคลบัญญัติ: ต้นไม้ ๔ ชนิด แก่นกับกระพี้ในหมู่คณะ

รุกฺขูปมา ปุคฺคลา

ต้นไม้กระพี้อาจมีไม้แก่นล้อมรอบ ต้นไม้แก่นอาจมีไม้กระพี้ล้อมรอบ — อุปมาที่เตือนว่าคุณภาพของคนหนึ่งกับคุณภาพของ…

ภิกขุนีวิภังค์: รับน้ำใจเขาอย่างไรไม่ให้เขาลำบาก

ปตฺตสนฺนิจยํ กเรยฺย

สั่งสมบาตรไว้จนคนถามว่าจะเปิดร้านขายภาชนะหรือ อ้างว่าผ้านอกกาลเป็นผ้าในกาลแล้วแบ่งกันเอง ขอเนยใสแล้วเปลี่ยนใจเ…

เข้าสู่ระบบเพื่อรับ ๔๐ แต้มบุญจากการอ่านหน้านี้