ธรรมของผู้โจท: ก่อนจะกล่าวโทษใคร ให้ดูตัวเองก่อน

ในปาติโมกขัฏฐปนขันธกะ จุลวรรค พระวินัยปิฎก ท่านพระอุบาลีเข้าไปเฝ้าแล้วทูลถามเป็นชุดว่า ภิกษุผู้ปรารถนาจะรับอธิกรณ์ไว้พิจารณา พึงรับเรื่องที่ประกอบด้วยองค์เท่าไร และผู้จะโจทผู้อื่นพึงพิจารณาธรรมเท่าไรในตนก่อน

พระพุทธเจ้าตรัสตอบทีละข้อ เรื่องที่ควรรับไว้ต้องถูกกาล เป็นเรื่องจริง ประกอบด้วยประโยชน์ มีผู้เห็นด้วยโดยธรรมโดยวินัย และไม่นำไปสู่ความแตกแห่งสงฆ์ ส่วนผู้จะโจทต้องตรวจตนห้าข้อ คือความประพฤติทางกายบริสุทธิ์ ความประพฤติทางวาจาบริสุทธิ์ มีเมตตาจิตไม่อาฆาต เป็นพหูสูต และจำปาติโมกข์ทั้งสองได้ดี ถ้ายังขาดข้อใด ก็จะมีผู้บอกให้ไปศึกษาข้อนั้นเสียก่อน

จากนั้นทรงวางธรรมห้าข้อที่ต้องตั้งไว้ในตนก่อนพูด คือจักกล่าวโดยกาลอันควร ด้วยคำจริง ด้วยคำสุภาพ ด้วยคำประกอบด้วยประโยชน์ และด้วยเมตตาจิต ทรงแสดงความเดือดร้อนและความไม่เดือดร้อนของทั้งผู้โจทและผู้ถูกโจท ทรงแสดงธรรมห้าที่ควรมนสิการ คือความการุญ ความหวังประโยชน์ ความเอ็นดู ความมุ่งให้ออกจากอาบัติ และการทำวินัยเป็นเบื้องหน้า สุดท้ายตรัสว่าผู้ถูกโจทพึงตั้งอยู่ในธรรมสองประการ คือความจริงและความไม่ขุ่นเคือง

ในสมถขันธกะยังมีเรื่องพระอุปวาฬ ผู้ถูกซักถามถึงอาบัติในท่ามกลางสงฆ์แล้วปฏิเสธบ้างรับบ้างสลับไปมา จนสงฆ์ต้องทำตัสสปาปิยสิกากรรม