ความฉิบหายอันมีความเศร้าโศกเป็นมูล

จักไม่มาถึงหม่อมฉันผู้อยู่ในบ้านหรือในป่า

ในที่ลุ่มหรือในที่ดอน หม่อมฉันเห็นบทฌาน

แล้วอย่างนี้.

ตนผู้เดียวเท่านั้นจะสามารถนำกามรส

ทั้งปวงมาให้ได้ สหายของพระราชาพระองค์

ใด ไม่สามารถจะนำมาให้ได้ถึงสมบัติใน

แผ่นดินทั้งสิ้น ก็จักนำความสุขมาให้แก่พระ-

ราชานั้นไม่ได้.

บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า นาพฺภตีตหโร แปลว่า นำสิ่งที่

ล่วงไปแล้วมาไม่ได้. อีกอย่างหนึ่ง บาลีก็อย่างนี้เหมือนกัน. ขึ้น

ชื่อว่าความโศกย่อมนำเอามาอีกไม่ได้ซึ่งสิ่งที่ล่วงเลยดับลับหายไปแล้ว บทว่า ทุตียตา ได้แก่ ความเป็นสหาย. พระโพธิสัตว์กล่าวว่า ขึ้นชื่อว่าความโศกย่อมไม่เป็นสหายของใคร ๆ ในการที่จะนำเอาอดีต มา หรือในการที่จะนำเอาอนาคตมา ด้วยเหตุแม้นั้น เราจึงไม่เศร้า-

โศก. บทว่า โสจํ แปลว่า เศร้าโศกอยู่. บทว่า สลฺลวิทฺธสฺส

รุปฺปโต ความว่า เมื่อบุคคลถูกลูกศรคือความโศกเสียบแทง คือถูก ลูกศรคือความโศกกระทบอยู่ ศัตรูทั้งหลายย่อมดีใจว่า พวกเราเห็น

หลังข้าศึกแล้ว. บทว่า ิตํ มํ นาคมิสฺสติ ความว่า ดูก่อนพระ-