Tipiṭaka › Édition royale thaïe › Volume 28

Stories of Past Lives, Part 2

Édition royale thaïe · Sutta Piṭaka — The Basket of Discourses · Volume 28 · 318 pages

Résumé par IA à partir du volume entier (34 sujets) — cliquez pour aller à la page où commence un sujet.

Page 1–6 ปัญญาสนิบาต: นฬินิกาชาดก ราชธิดานฬินิกาถูกพระบิดาส่งไปทำลายตบะของอิสิสิงคดาบสผู้บริสุทธิ์เพื่อแก้ภัยแล้ง แสดงพิษภัยของกามคุณที่ทำลายพรหมจรรย์และตบะของนักพรต
Page 6–13 ปัญญาสนิบาต: อุมมาทันตีชาดก พระเจ้าสีวิราชทรงหลงใหลนางอุมมาทันตีภรรยาของอภิปารกเสนาบดี แต่ทรงชนะพระทัยด้วยธรรม ไม่ล่วงเกินภรรยาผู้อื่น แสดงการข่มใจและการปกครองโดยธรรมของกษัตริย์
Page 13–18 ปัญญาสนิบาต: มหาโพธิชาดก (จบปัญญาสนิบาตชาดก) มหาโพธิปริพาชกโต้วาทะหักล้างลัทธิความเห็นผิดต่างๆ และแสดงปฏิปทาของผู้นำที่ตั้งอยู่ในธรรม ปิดท้ายปัญญาสนิบาต
Page 19–24 สัฏฐินิบาต: โสณกชาดก พระเจ้าอรินทมะทรงตามหาโสณกะพระสหายเก่าซึ่งออกบวชเป็นปัจเจกพุทธเจ้า ได้สดับธรรมเรื่องความไม่ประมาทและการสละกาม แสดงคุณของการออกบวช เปิดหมวดสัฏฐินิบาต
Page 24–29 สัฏฐินิบาต: สังกิจจชาดก (จบสัฏฐินิบาตชาดก) สังกิจจฤาษีแสดงธรรมและอธรรมแก่พระเจ้าพรหมทัตต์ พรรณนาผลของบาปกรรมและนรกต่างๆ เตือนให้ละอธรรมและตั้งมั่นในธรรม ปิดท้ายสัฏฐินิบาต
Page 30–37 สัตตตินิบาต: กุสชาดก พระเจ้ากุสราชผู้มีรูปชั่วแต่ทรงปัญญา ทรงลุ่มหลงรูปโฉมนางประภาวดี ทรงยอมลำบากติดตามจนได้นางกลับคืน แสดงอานุภาพของความเพียรและความอดทน เปิดหมวดสัตตตินิบาต
Page 38–46 สัตตตินิบาต: โสณนันทชาดก (จบสัตตตินิบาตชาดก) พระเจ้ามโนชะเสด็จไปขอขมาโทษโสณดาบส เรื่องสองพี่น้องโสณะและนันทะผู้บำเพ็ญตบะและกตัญญูปรนนิบัติบิดามารดา แสดงคุณของความกตัญญูและการเลี้ยงดูบิดามารดา ปิดท้ายสัตตตินิบาต
Page 47–54 อสีตินิบาต: จุลลหังสชาดก พระยาหงส์ธตรฐติดบ่วงนายพราน สุมุขหงส์ผู้เป็นเสนาบดียอมสละชีวิตไม่ทิ้งนายในยามมีภัย นายพรานเลื่อมใสจึงปล่อยและนำไปเฝ้าพระราชา สอนเรื่องความจงรักภักดีและคุณของกัลยาณมิตร
Page 54–63 อสีตินิบาต: มหาหังสชาดก ชาดกสำนวนยาวว่าด้วยหงส์สุมุขะไม่ละทิ้งพระยาหงส์ผู้ติดบ่วง แสดงความกล้าหาญเสียสละของมิตรแท้ และการแสดงธรรมถวายพระเจ้ากาสีจนทรงเลื่อมใสปล่อยหงส์ทั้งสอง
Page 63–75 อสีตินิบาต: สุธาโภชนชาดก โกสิยเศรษฐีผู้ตระหนี่ ท้าวสักกะและเหล่าเทพจำแลงมาโปรดสอนเรื่องการให้ทานและแบ่งปัน จนเศรษฐีละความตระหนี่ แสดงอานิสงส์ของทานเหนือการบริโภคผู้เดียว
Page 75–88 อสีตินิบาต: กุณาลชาดก นกดุเหว่ากุณาละ (พระโพธิสัตว์) แสดงโทษและมายาของหญิงแก่พญานก และสรรเสริญคุณของการประพฤติพรหมจรรย์ ผู้ไม่ตกอยู่ในอำนาจของกาม
Page 88–101 อสีตินิบาต: มหาสุตโสมชาดก (จบอสีตินิบาตชาดก) พระเจ้าสุตโสม (พระโพธิสัตว์) ผู้รักษาสัจจะ ยอมกลับไปหาโจรโปริสาทผู้เสวยเนื้อมนุษย์ตามคำสัญญา แล้วแสดงธรรมทรมานให้โปริสาทเลิกกินคน เน้นคุณของการรักษาคำสัตย์ ปิดท้ายอสีตินิบาต
Page 102–112 มหานิบาต: ๑. เตมิยชาดก (เตมีย์ใบ้ — บำเพ็ญเนกขัมมบารมี) พระเตมีย์ราชกุมารทรงระลึกชาติได้ว่าการครองราชสมบัติเป็นเหตุให้ต้องทำบาปกรรมและตกนรก จึงแกล้งทำเป็นใบ้ ง่อยเปลี้ย และหูหนวกตลอด 16 ปีเพื่อหลีกเลี่ยงราชสมบัติ เมื่อพระราชาสั่งให้นายสารถีนำไปฝังในป่า พระองค์จึงแสดงพระองค์แล้วเสด็จออกบวช ทรงบำเพ็ญเนกขัมมบารมี
Page 112–124 มหานิบาต: ๒. มหาชนกชาดก (บำเพ็ญวิริยบารมี) พระมหาชนกเสด็จลงเรือเพื่อไปค้าขายทางทะเล เรืออับปางกลางมหาสมุทร พระองค์ทรงว่ายน้ำด้วยความเพียรไม่ท้อถอยอยู่ 7 วัน 7 คืนแม้มองไม่เห็นฝั่ง จนนางมณีเมขลาเทพธิดามาช่วยพาขึ้นฝั่ง ทรงเป็นแบบอย่างของวิริยบารมี
Page 124–133 มหานิบาต: ๓. สุวรรณสามชาดก (พระสุวรรณสาม — บำเพ็ญเมตตาบารมี) สุวรรณสามเลี้ยงดูบิดามารดาผู้ตาบอดด้วยความกตัญญูและแผ่เมตตาต่อสรรพสัตว์จนสัตว์ป่าไม่ทำร้าย พระเจ้าปิลยักขราชยิงธนูอาบยาพิษถูกสุวรรณสามขณะตักน้ำ ด้วยอานุภาพแห่งเมตตาและคำสัตย์ของบิดามารดา สุวรรณสามจึงฟื้นคืน
Page 134–149 มหานิบาต: ๔. เนมิราชชาดก (บำเพ็ญอธิษฐานบารมี) พระเจ้าเนมิราชทรงบำเพ็ญทานและรักษาศีลอย่างมั่นคงจนเลื่องลือถึงสวรรค์ ท้าวสักกะจึงส่งมาตลีเทพสารถีนำราชรถทิพย์มาเชิญเสด็จ พาทอดพระเนตรทั้งนรกที่สัตว์ผู้ทำบาปได้รับทุกข์และสวรรค์ที่ผู้ทำบุญได้เสวยสุข แล้วเสด็จกลับมาครองราชย์
Page 149–167 มหานิบาต: ๕. มโหสถชาดก (มโหสถบัณฑิต — บำเพ็ญปัญญาบารมี) มโหสถบัณฑิตเป็นราชบัณฑิตของพระเจ้าวิเทหราชผู้มีปัญญาเฉียบแหลมมาแต่เยาว์วัย สามารถแก้ปัญหายากและตัดสินคดีความด้วยอุบายอันชาญฉลาด ทรงเอาชนะกลศึกของพระเจ้าจุลนีพรหมทัตและอาจารย์เกวัฏ ปลดเปลื้องพระราชาและมหาชนจากเงื้อมมือศัตรู
Page 167–183 มหานิบาต: ๖. ภูริทัตชาดก (ภูริทัตนาคราช — บำเพ็ญศีลบารมี) พญานาคภูริทัตผู้ทรงยศ ละทิ้งสมบัติในนาคพิภพขึ้นมาอธิษฐานรักษาอุโบสถศีลบนจอมปลวกริมฝั่งน้ำ ยอมสละชีวิตไม่ยอมทำลายศีล ถูกหมองูอาลัมพายน์จับพิษจับตัวไปทรมานและบังคับให้เล่นแสดง ภูริทัตอดกลั้นความเจ็บปวดด้วยความไม่โกรธ จนพระญาตินาคออกติดตามมาช่วยให้พ้นภัย
Page 183–199 มหานิบาต: ๗. จันทกุมารชาดก (บำเพ็ญขันติบารมี) พระจันทกุมารพระโอรสของพระเจ้าเอกราช ทรงถูกกัณฑหาลพราหมณ์ปุโรหิตผู้ผูกอาฆาตยุยงพระบิดาให้จัดพิธีบูชายัญด้วยพระราชโอรส พระราชธิดา พระมเหสีและสัตว์ทั้งหลาย พระจันทกุมารทรงอดทนอดกลั้นต่อมรณภัยด้วยขันติธรรม จนท้าวสักกะเสด็จมาขัดขวางทำลายพิธี ราชสมบัติกลับคืนสู่ธรรม
Page 199–215 มหานิบาต: ๘. มหานารทกัสสปชาดก (บำเพ็ญอุเบกขาบารมี) พระเจ้าอังคติราชแห่งวิเทหรัฐหลงเชื่อคุณาชีวกนักบวชเปลือยผู้เป็นมิจฉาทิฏฐิว่าบุญบาปไม่มี จึงละเลิกการบำเพ็ญกุศล พระนางรุจาราชธิดาทูลเตือนแต่ไม่สำเร็จ นารทมหาพรหมโพธิสัตว์จึงเสด็จลงมาแสดงธรรมปราบทิฏฐิผิดของพระราชาให้กลับตั้งอยู่ในสัมมาทิฏฐิ
Page 215–248 มหานิบาต: ๙. วิธุรชาดก (วิธุรบัณฑิต — บำเพ็ญสัจจบารมี) นางวิมลาพระมเหสีท้าววรุณนาคราชปรารถนาดวงหทัยของวิธุรบัณฑิต อำมาตย์ผู้ทรงธรรมของพระเจ้าธนัญชัยโกรัพยะ ปุณณกยักษ์รับอาสาเล่นสะกาชนะพระราชาได้ตัววิธุรบัณฑิตมาแล้วพาเหาะไปหมายจะฆ่าชิงดวงใจ วิธุรบัณฑิตไม่สะดุ้งกลัว แสดงธรรมจนปุณณกะเลื่อมใส พาไปนาคพิภพและได้ครองนางอิรันทตีในที่สุด
Page 248–249 มหานิบาต: ๑๐. เวสสันดรชาดก — ทศพร พระนางผุสดีเทพธิดาบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ก่อนจะจุติลงมาเกิด ทูลขอพร 10 ประการจากท้าวสักกะ เพื่อจะได้ไปบังเกิดเป็นอัครมเหสีพระเจ้าสีวิราชและเป็นพระมารดาของพระโพธิสัตว์เวสสันดร
Page 250–256 เวสสันดรชาดก: หิมพานต์ พระเวสสันดรประสูติกลางถนนย่านพ่อค้าในกรุงเชตุดร เมื่อทรงเจริญวัยได้พระราชทานช้างปัจจัยนาเคนทร์ (ช้างเผือกผู้บันดาลฝน) แก่พราหมณ์เมืองกลิงคะ ชาวสีพีขัดเคืองจึงทูลพระเจ้าสญชัยให้เนรเทศพระองค์ไปเขาวงกต
Page 256–267 เวสสันดรชาดก: ทานกัณฑ์ ก่อนออกจากพระนคร พระเวสสันดรทรงบำเพ็ญสัตตสดกมหาทาน (บริจาคช้าง ม้า รถ ทาส ทาสี โคนม อย่างละ 700) พระนางมัทรีทูลขอตามเสด็จพร้อมสองพระกุมาร แล้วกราบลาพระชนกชนนี
Page 267–271 เวสสันดรชาดก: วนปเวสน์ สี่กษัตริย์เสด็จออกจากกรุงสีพีด้วยราชรถ ระหว่างทางพระราชทานม้าและรถแก่พราหมณ์จนต้องเสด็จดำเนินด้วยพระบาท ผ่านแคว้นเจตรัฐเข้าสู่ป่า ประทับ ณ อาศรมบนเขาวงกตที่เทพนิรมิตถวาย
Page 271–275 เวสสันดรชาดก: ชูชก พราหมณ์เฒ่าชูชกแห่งกลิงครัฐได้นางอมิตตดาสาวมาเป็นภรรยา นางถูกหญิงชาวบ้านเยาะเย้ยจึงยุให้ชูชกไปทูลขอสองพระกุมารชาลี-กัณหามาเป็นทาสรับใช้ ชูชกออกเดินทางไปพบเจตบุตรพรานเฝ้าด่านป่า
Page 276–279 เวสสันดรชาดก: จุลพน ชูชกลวงเจตบุตรพรานว่าตนเป็นราชทูตของพระเจ้าสญชัย เจตบุตรจึงถวายเสบียงและบอกทางเข้าป่าเล็ก (จุลพน) มุ่งสู่อาศรมของอจุตฤาษี
Page 279–285 เวสสันดรชาดก: มหาพน ชูชกพบอจุตฤาษี ลวงถามทางเช่นเดิม อจุตฤาษีพรรณนาเส้นทางผ่านป่าใหญ่ (มหาพน) และความงามของเขาวงกตโดยละเอียด แล้วชี้ทางไปยังที่ประทับของพระเวสสันดร
Page 285–293 เวสสันดรชาดก: กุมาร (ทารกบรรพ) ชูชกเข้าเฝ้าทูลขอสองพระกุมาร พระเวสสันดรทรงบำเพ็ญบุตรทานพระราชทานชาลีและกัณหาแก่ชูชก ชูชกผูกมัดเฆี่ยนตีลากสองกุมารไป สองกุมารคร่ำครวญอาลัยพระบิดาและพระมารดา
Page 293–301 เวสสันดรชาดก: มัทรี เทวดาแปลงเป็นราชสีห์และเสือขวางทางมิให้พระนางมัทรีกลับทันเวลา เมื่อกลับถึงอาศรมไม่พบสองพระโอรส พระนางออกตามหาคร่ำครวญทั่วป่าจนสิ้นสติ ครั้นฟื้น พระเวสสันดรตรัสบอกว่าได้พระราชทานลูกเป็นทานแล้ว พระนางทรงอนุโมทนา
Page 301–304 เวสสันดรชาดก: สักกบรรพ ท้าวสักกะแปลงเพศเป็นพราหมณ์มาทูลขอพระนางมัทรี พระเวสสันดรทรงบำเพ็ญทารทาน (ให้ภรรยาเป็นทาน) ท้าวสักกะจึงถวายพระนางมัทรีคืนและประทานพร 8 ประการ
Page 304–311 เวสสันดรชาดก: มหาราช ชูชกพาสองพระกุมารหลงทางไปถึงกรุงสีพี พระเจ้าสญชัยทรงไถ่พระนัดดาด้วยทรัพย์จำนวนมาก ชูชกบริโภคอาหารเกินขนาดถึงแก่ความตาย พระเจ้าสญชัยทรงจัดกระบวนทัพเสด็จไปรับพระเวสสันดรกลับพระนคร
Page 311–313 เวสสันดรชาดก: ฉกษัตริย์ กษัตริย์ทั้งหกพระองค์ (พระเวสสันดร พระนางมัทรี พระเจ้าสญชัย พระนางผุสดี พระชาลี พระกัณหา) ทรงพบกันพร้อมหน้าในป่า ต่างทรงวิสัญญีสลบด้วยกำลังความปีติ เกิดฝนโบกขรพรรษตกลงมา
Page 314–318 เวสสันดรชาดก: นครกัณฑ์ (จบมหาเวสสันตรชาดก จบมหานิบาตชาดก จบเล่ม ๒๘) พระเจ้าสญชัยทรงขอขมาและอภิเษกพระเวสสันดรขึ้นครองราชย์ เสด็จกลับกรุงเชตุดรโดยราชขบวน มหาชนรับเสด็จ ทรงปล่อยสัตว์และบำเพ็ญมหาทานต่อ จบด้วยพระเวสสันดรสวรรคตเสด็จสู่สวรรค์ จบมหาเวสสันตรชาดกและมหานิบาตชาดก