นาถกรณธรรม ๑๐
ข้อปฏิบัติ

นาถกรณธรรม ๑๐

ทส นาถกรณธมฺมา

ธรรม ๑๐ ข้อที่ทำให้พึ่งตนเองได้ — ครบทั้งความประพฤติ ความรู้ เพื่อน ความเพียร และปัญญา

๑๐ ข้อ

นาถกรณธรรมแปลว่าธรรมที่ทำให้เป็นที่พึ่งได้ เป็นชุดคุณสมบัติ ๑๐ ข้อที่ทำให้คนหนึ่งยืนด้วยตัวเองได้จริง และกลายเป็นที่พึ่งให้คนอื่นได้ด้วย

จุดน่าสนใจคือมันไม่ได้มีแต่เรื่องการฝึกใจ แต่รวมเรื่องการเข้ากับคนอื่นไว้ด้วย ทั้งการมีเพื่อนดี การรับคำเตือนได้ และการขวนขวายช่วยงานส่วนรวม เพราะคนที่พึ่งตัวเองได้จริงไม่ใช่คนที่อยู่คนเดียวได้ แต่คือคนที่อยู่กับคนอื่นได้โดยไม่เป็นภาระ

  1. ๑

    มีศีล สีลวา

    ความประพฤติที่ไม่เบียดเบียนและอยู่ในระเบียบวินัย เป็นฐานแรกที่ทำให้ไม่ต้องคอยแก้ปัญหาที่ตัวเองสร้าง

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    รักษาสิ่งที่รับปากไว้ให้ได้ทั้งกับคนอื่นและกับตัวเอง คนที่คำพูดเชื่อถือได้คือคนที่พึ่งพาได้ในสายตาคนอื่น

  2. ๒

    เป็นพหูสูต พหุสฺสุโต

    มีความรู้ที่ศึกษาสะสมไว้มากและจำสิ่งที่เป็นประโยชน์ได้ ทำให้ตัดสินใจโดยไม่ต้องเดา

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    อ่านหรือฟังเรื่องที่มีสาระเป็นประจำและจดสิ่งที่ได้ไว้ ความรู้ที่เรียบเรียงไว้แล้วเรียกใช้ได้เร็วกว่ามาก

  3. ๓

    มีกัลยาณมิตร กลฺยาณมิตฺโต

    คบคนดีที่ชักนำไปในทางเจริญ เพราะสิ่งแวดล้อมทางสังคมกำหนดทิศของชีวิตมากกว่าที่คนส่วนใหญ่ยอมรับ

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ลงทุนเวลากับคนที่ทำให้เราอยากเป็นคนที่ดีขึ้น และลดเวลากับคนที่ทำให้มาตรฐานของเราตกลง

  4. ๔

    เป็นผู้ว่าง่าย สุวโจ

    รับฟังคำตักเตือนแล้วนำไปปรับจริง ไม่ตั้งป้อมโต้กลับหรือเก็บไปน้อยใจ เป็นคุณสมบัติที่ทำให้คนกล้าบอกความจริงกับเรา

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    เมื่อถูกเตือน ให้พูดว่า “ขอบคุณ เดี๋ยวขอคิดดู” ก่อนเสมอ แล้วค่อยกลับมาพิจารณาตอนใจเย็น

  5. ๕

    ขวนขวายช่วยกิจของหมู่ กิงฺกรณีเยสุ ทกฺโข

    เต็มใจและคล่องแคล่วในการช่วยงานส่วนรวม ไม่เกี่ยงว่าไม่ใช่หน้าที่ของตน

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    รับงานกลางที่ไม่มีใครอยากทำสักอย่างในทีม คนจำความช่วยเหลือแบบนี้ได้นานกว่าผลงานเด่นครั้งเดียว

  6. ๖

    ใคร่ธรรม ธมฺมกาโม

    รักที่จะฟังและสนทนาธรรม ยินดีเมื่อได้เรียนรู้สิ่งที่ถูกต้อง ไม่ใช่แค่ทำตามหน้าที่

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    หาเวลาฟังธรรมหรืออ่านพระสูตรสัปดาห์ละครั้งเป็นอย่างน้อย และชวนคนใกล้ตัวคุยเรื่องที่ได้ฟังมา

  7. ๗

    ปรารภความเพียร อารทฺธวิริโย

    ลงมือทำสิ่งที่ควรทำอย่างต่อเนื่อง ไม่ทอดธุระและไม่รอให้พร้อมก่อนจึงเริ่ม

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ตั้งงานเล็กที่ทำได้ทุกวันแม้ในวันที่แย่ แล้วรักษาสายให้ต่อเนื่อง ความสม่ำเสมอสร้างตัวตนใหม่ได้เร็วกว่าการทุ่มเป็นครั้งคราว

  8. ๘

    สันโดษ สนฺตุฏฺโฐ

    ยินดีตามมีตามได้ในปัจจัยที่หามาได้โดยชอบ ทำให้ไม่ต้องใช้พลังไปกับการไล่ตามสิ่งที่ไม่จำเป็น

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    แยกให้ชัดระหว่างสิ่งที่จำเป็นกับสิ่งที่อยากได้เพราะเห็นคนอื่นมี การแยกได้ชัดช่วยทั้งเงินและใจไปพร้อมกัน

  9. ๙

    มีสติ สติมา

    ระลึกได้ในสิ่งที่ทำ คำที่พูด และเรื่องที่คิด ทำให้ไม่เผลอสร้างปัญหาโดยไม่ตั้งใจ

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ผูกสติไว้กับกิจวัตรหนึ่งอย่างในแต่ละวัน แล้วขยายไปยังช่วงที่ยากขึ้น เช่น ตอนกำลังถูกยั่วให้โกรธ

  10. ๑๐

    มีปัญญา ปญฺญวา

    เข้าใจเหตุผลและเห็นตามความเป็นจริง รู้ว่าอะไรควรทำไม่ควรทำ เป็นข้อสุดท้ายที่คุ้มครองอีกเก้าข้อให้ใช้ได้ถูกที่ถูกเวลา

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ทบทวนบทเรียนจากเรื่องที่ผ่านมาเป็นระยะ ปัญญาโตจากการย่อยประสบการณ์ ไม่ใช่จากการสะสมประสบการณ์เฉย ๆ

ลองใช้ในชีวิตประจำวัน

ใช้เป็นเช็กลิสต์ประเมินตัวเองปีละครั้ง ให้คะแนนสิบข้อแล้วเลือกข้อที่ต่ำที่สุดสองข้อมาทำในปีนั้น

ข้อที่คนมักตกคือข้อ ๔ (ว่าง่าย) และข้อ ๕ (ขวนขวายช่วยกิจส่วนรวม) เพราะทั้งสองข้อขัดกับความรู้สึกว่าตัวเองถูกและไม่อยากเสียเวลากับงานที่ไม่ใช่ของตัวเอง

ที่มาในพระไตรปิฎก

คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง

หลักธรรมอื่นที่น่าสนใจ

มหาปชาบดีโคตมีเถริยาปทาน: การลาจากของพระพุทธมารดา

มหาปชาปติโคตมีเถริยาปทานํ

พระนางมหาปชาบดีโคตมีพร้อมภิกษุณี ๕๐๐ รูปตัดสินใจปรินิพพานก่อนพระพุทธเจ้า ปลอบผู้ที่ร้องไห้ว่าวันนี้เป็นเวลาที่…

จักกวัตติสูตร: เมื่อความยากจนไม่ได้รับการดูแล สังคมก็เสื่อมเป็นลูกโซ่

จกฺกวตฺติสุตฺตํ

พระราชาองค์หนึ่งไม่ทำตามจักกวัตติวัตรข้อที่ให้ทรัพย์แก่ผู้ไม่มีทรัพย์ ความยากจนจึงแพร่หลาย ตามมาด้วยการลักขโมย…

เข้าสู่ระบบเพื่อรับ ๔๐ แต้มบุญจากการอ่านหน้านี้