ຂໍ້ປະຕິບັດ

ອະທິກອນສະມະຖະ 7: ເຈັດວິທີລະງັບຂໍ້ພິພາດຢ່າງເປັນທຳ

ສະມະຖັກຂັນທະກັງ

ວິທີທີ່ພະວິໄນໃຊ້ລະງັບເລື່ອງຂັດແຍ່ງໃນສົງ ຕັ້ງແຕ່ການພິຈາລະນາຕໍ່ໜ້າທຸກຝ່າຍ ການຮັບຮອງຜູ້ບໍລິສຸດ ການບໍ່ເອົາຜິດສິ່ງທີ່ເຮັດຂະນະວິກົນຈະລິດ ການຮັບສາລະພາບ ການຖືສຽງສ່ວນຫຼາຍ ການລົງໂທດຜູ້ໃຫ້ການປີ້ນໄປປີ້ນມາ ຈົນເຖິງການປົກດ້ວຍຫຍ້າ

8 ຂໍ້

ໃນສະມະຖະຂັນທະກະ ຈູລະວັກ ພະວິໄນປິດົກ ພະພຸດທະເຈົ້າຊົງວາງວິທີລະງັບອະທິກອນໄວ້ຫຼາຍວິທີ ແຕ່ລະວິທີມີເລື່ອງຕົ້ນເຫດ ເຊັ່ນ ພະສັບພັກຄີລົງໂທດພິກຂຸລັບຫຼັງ ພະທັບພະມັນລະບຸດຖືກໃສ່ຮ້າຍ ພະຄັກຄະຖືກໂຈດດ້ວຍອາບັດທີ່ເຮັດຂະນະວິກົນຈະລິດ ພິກຂຸຜິດຖຽງກັນກາງສົງຈົນລະງັບບໍ່ໄດ້ ແລະ ພະອຸປະວານໃຫ້ການປີ້ນໄປປີ້ນມາ

ທ້າຍຂັນທະກະຊົງສະຫຼຸບວ່າ ອະທິກອນແຕ່ລະປະເພດລະງັບດ້ວຍສະມະຖະໃດແດ່ ແລະ ທຸກກໍລະນີຕ້ອງມີສຳມຸຂາວິໄນນຳສະເໝີ ເມື່ອອະທິກອນລະງັບໂດຍຊອບແລ້ວ ຜູ້ທີ່ຮື້ຟື້ນຂຶ້ນມາອີກຕ້ອງອາບັດປາຈິດຕີ

ວິທີເຫຼົ່ານີ້ຮູ້ຈັກກັນໃນຊື່ອະທິກອນສະມະຖະ 7 ແລະ ເປັນລະບຽບຂອງພິກຂຸສົງໂດຍສະເພາະ ໜ້ານີ້ສະຫຼຸບໄວ້ເພື່ອເບິ່ງຫຼັກຄວາມຍຸດຕິທຳທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ ເຊິ່ງນຳມາປັບໃຊ້ກັບການແກ້ຄວາມຂັດແຍ່ງໃນຄອບຄົວ ບ່ອນເຮັດວຽກ ແລະ ຊຸມຊົນໄດ້

1

ສຳມຸຂາວິໄນ: ລະງັບຕໍ່ໜ້າ ສຳມຸຂາວິນະເຍນະ

ການລະງັບຕໍ່ໜ້າມີອົງປະກອບຄື ພ້ອມໜ້າສົງ (ຜູ້ເຂົ້າຮ່ວມມາຄົບ ນຳສັນທະຂອງຜູ້ບໍ່ມາມານຳ ບໍ່ມີຜູ້ຄັດຄ້ານ) ພ້ອມໜ້າທຳມະ ແລະ ວິໄນ (ລະງັບໂດຍທຳ ໂດຍວິໄນ ໂດຍຄຳສອນຂອງພະສາດສະດາ) ແລະ ພ້ອມໜ້າບຸກຄົນ (ຄູ່ກໍລະນີທັງສອງຢູ່ພ້ອມໜ້າ) ຖ້າຕົກລົງກັນໃນບ່ອນເດີມບໍ່ໄດ້ ໃຫ້ໄປຍັງອາວາດທີ່ມີພິກຂຸຫຼາຍກວ່າ ຫຼື ຕັ້ງຄະນະພິກຂຸຜູ້ມີຄຸນສົມບັດ 10 ປະການໃຫ້ພິຈາລະນາ

ນຳໄປໃຊ້ໃນຊີວິດປະຈຳວັນ
ຢ່າຕັດສິນເລື່ອງຂອງໃຜລັບຫຼັງລາວ ໃຫ້ທຸກຝ່າຍຢູ່ພ້ອມໜ້າ ແລະ ຕົກລົງກັນກ່ອນວ່າຈະໃຊ້ຫຼັກຫຍັງຕັດສິນ
2

ສະຕິວິໄນ: ຮັບຮອງຜູ້ບໍລິສຸດ ສະຕິວິນະໂຍ

ເມື່ອພິກຂຸຜູ້ບໍລິສຸດຖືກໂຈດດ້ວຍສີລະວິບັດທີ່ບໍ່ມີມູນ ສົງໃຫ້ສະຕິວິໄນແກ່ທ່ານຜູ້ເຖິງຄວາມໄພບູນແຫ່ງສະຕິ ເປັນການຮັບຮອງຢ່າງເປັນທາງການ ເລື່ອງຕົ້ນເຫດຄືພະທັບພະມັນລະບຸດທີ່ຖືກກ່າວຫາເທັດ

ນຳໄປໃຊ້ໃນຊີວິດປະຈຳວັນ
ເມື່ອພິສູດແລ້ວວ່າໃຜຖືກກ່າວຫາໂດຍບໍ່ມີມູນ ຄວນປະກາດໃຫ້ຊັດເຈນວ່າລາວພົ້ນຂໍ້ກ່າວຫາ ບໍ່ປ່ອຍໃຫ້ຂ່າວລືຄ້າງຢູ່
3

ອະມູນຫະວິໄນ: ບໍ່ເອົາຜິດສິ່ງທີ່ເຮັດຂະນະວິກົນຈະລິດ ອະມູນຫະວິນະໂຍ

ພິກຂຸທີ່ເຮັດສິ່ງບໍ່ສົມຄວນໄວ້ຫຼາຍຂະນະວິກົນຈະລິດ ຖືກໂຈດຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ ເຖິງແມ່ນທ່ານບອກວ່າລະນຶກບໍ່ໄດ້ ເພາະເຮັດໄປຂະນະຫຼົງ ເມື່ອເຊົາແລ້ວສົງໃຫ້ອະມູນຫະວິໄນແກ່ທ່ານ ເລື່ອງຕົ້ນເຫດຄືພະຄັກຄະ

ນຳໄປໃຊ້ໃນຊີວິດປະຈຳວັນ
ເມື່ອຄົນໃນຄອບຄົວ ຫຼື ໃນທີມເຮັດສິ່ງບໍ່ດີໃນຊ່ວງທີ່ເຈັບປ່ວຍທາງຈິດ ຊ່ວຍກັນເບິ່ງແຍງຄວາມເສຍຫາຍ ແຕ່ບໍ່ຕາມທວງຖາມຄວາມຜິດຈາກລາວຊ້ຳໆ ເມື່ອລາວດີຂຶ້ນແລ້ວ
4

ປະຕິນຍາຕະກະລະນະ: ລະງັບດ້ວຍການຮັບສາລະພາບ ປະຕິນຍາຕະກະລະນັງ

ພິກຂຸທີ່ຕ້ອງອາບັດເບົາໄປຫາພິກຂຸອີກຮູບໜຶ່ງ ສະແດງອາບັດຂອງຕົນ ຜູ້ຮັບຖາມວ່າ "ເຫັນບໍ" ຜູ້ສະແດງຕອບວ່າ "ເຫັນ" ຜູ້ຮັບວ່າ "ພຶງສຳຫຼວມຕໍ່ໄປ" ພະວິໄນຫ້າມລົງກຳໂດຍບໍ່ຕາມຄຳຮັບ ແລະ ການປັບຕາມຄຳຮັບຕ້ອງກົງກັບຄວາມຜິດແທ້ ຖ້າຕ້ອງອາບັດໜັກ ແຕ່ຮັບວ່າອາບັດເບົາ ແລ້ວປັບຕາມນັ້ນ ຖືວ່າບໍ່ເປັນທຳ

ນຳໄປໃຊ້ໃນຊີວິດປະຈຳວັນ
ເມື່ອຄົນຍອມຮັບຜິດເອງ ໃຫ້ເລື່ອງຈົບທີ່ການຍອມຮັບ ແລະ ຄວາມຕັ້ງໃຈຈະລະວັງ ບໍ່ຕ້ອງຂະຫຍາຍເປັນການປະຈານ ແຕ່ກໍບໍ່ຍອມຮັບຄຳສາລະພາບທີ່ຫຍໍ້ຄວາມຜິດໃຫ້ນ້ອຍກວ່າຄວາມຈິງ
5

ເຍພຸຍຍະສິກາ: ຖືສຽງສ່ວນຫຼາຍ ເຍພຸຍຍະສິກາ

ເມື່ອພິກຂຸຜິດຖຽງກັນກາງສົງ ທິ່ມແທງກັນດ້ວຍຫອກຄືປາກ ຈົນລະງັບບໍ່ໄດ້ ຊົງອະນຸຍາດໃຫ້ຖືສຽງສ່ວນຫຼາຍ ໂດຍສົມມຸດຜູ້ໃຫ້ຈັບສະຫຼາກທີ່ບໍ່ລຳອຽງເພາະມັກ ຊັງ ຫຼົງ ຫຼື ຢ້ານ ຈັບສະຫຼາກໄດ້ 3 ແບບ ຄືປົກປິດ ກະຊິບ ແລະ ເປີດເຜີຍ ພະວິໄນຍັງລະບຸວ່າບໍ່ຄວນໃຊ້ກັບເລື່ອງເລັກໜ້ອຍ ແລະ ຖ້າຜູ້ໃຫ້ຈັບສະຫຼາກຮູ້ວ່າຝ່າຍທີ່ເວົ້າບໍ່ກົງທຳມີຫຼາຍກວ່າ ໃຫ້ຈັບໃໝ່

ນຳໄປໃຊ້ໃນຊີວິດປະຈຳວັນ
ການລົງຄະແນນເປັນເຄື່ອງມືຫຼັງຈາກລົມກັນຈົນສຸດແລ້ວ ຜູ້ນັບຄະແນນຕ້ອງເປັນກາງ ແລະ ສຽງສ່ວນຫຼາຍບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ສິ່ງທີ່ຜິດກາຍເປັນຖືກ
6

ຕັດສະປາປິຍະສິກາ: ເມື່ອຜູ້ຖືກສອບໃຫ້ການປີ້ນໄປປີ້ນມາ ຕັດສະປາປິຍະສິກາ

ພະອຸປະວານຖືກຊັກຖາມເຖິງອາບັດກາງສົງ ປະຕິເສດແລ້ວຍອມຮັບ ຍອມຮັບແລ້ວປະຕິເສດ ເວົ້າຕົວະທັງທີ່ຮູ້ ສົງຈຶ່ງລົງຕັດສະປາປິຍະສິກາກຳແກ່ທ່ານ ກຳນີ້ເປັນທຳເມື່ອຜູ້ຖືກລົງເປັນຜູ້ບໍ່ສະອາດ ບໍ່ລະອາຍ ຖືກໂຈດ ແລະ ສົງພ້ອມພຽງກັນເຮັດໂດຍທຳ

ນຳໄປໃຊ້ໃນຊີວິດປະຈຳວັນ
ຖ້າຄົນທີ່ຖືກສອບຖາມປ່ຽນຄຳໃຫ້ການໄປເລື້ອຍໆ ຄວາມບໍ່ຊື່ກົງນັ້ນເອງກາຍເປັນເລື່ອງທີ່ຕ້ອງຈັດການ ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ຄວາມຜິດເດີມ
7

ຕິນະວັດຖາລະກະ: ປົກດ້ວຍຫຍ້າ ຕິນະວັດຖາລະເກນະ

ເມື່ອພິກຂຸຜິດຖຽງກັນຈົນຕ່າງເຮັດຜິດໄວ້ຫຼາຍ ແລະ ຖ້າໄລ່ປັບເທື່ອລະເລື່ອງອາດລຸກລາມຈົນແຕກກັນ ທຸກຮູບປະຊຸມພ້ອມກັນ ແລ້ວຜູ້ແທນແຕ່ລະຝ່າຍສະແດງອາບັດຂອງຝ່າຍຕົນລວມກັນໃນທີ່ປະຊຸມ ເວັ້ນອາບັດທີ່ມີໂທດໜັກ ແລະ ອາບັດທີ່ກ່ຽວກັບຄະລືຫັດ

ນຳໄປໃຊ້ໃນຊີວິດປະຈຳວັນ
ບາງເທື່ອການຍອມຮັບຮ່ວມກັນວ່າ "ຕ່າງຄົນຕ່າງພາດ" ດີກວ່າການນັບວ່າໃຜຜິດຈັກເທື່ອ ຕາບໃດທີ່ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງຮ້າຍແຮງ
8

ລະງັບແລ້ວບໍ່ຮື້ຟື້ນ ອຸກໂກຕະນະກັງ ປາຈິດຕິຍັງ

ເມື່ອອະທິກອນລະງັບດ້ວຍວິທີທີ່ຊອບແລ້ວ ພິກຂຸທີ່ຮື້ຟື້ນຂຶ້ນມາອີກຕ້ອງອາບັດປາຈິດຕີ ແລະ ຜູ້ທີ່ມອບສັນທະໄວ້ແລ້ວກັບມາຕິຕຽນພາຍຫຼັງກໍຕ້ອງອາບັດປາຈິດຕີເຊັ່ນກັນ

ນຳໄປໃຊ້ໃນຊີວິດປະຈຳວັນ
ເມື່ອຄອບຄົວ ຫຼື ທີມຕົກລົງເລື່ອງໜຶ່ງຢ່າງເປັນທຳແລ້ວ ຢ່າຍົກເລື່ອງນັ້ນກັບມາທຸກເທື່ອທີ່ຜິດຖຽງກັນເລື່ອງໃໝ່

ລອງໃຊ້ໃນຊີວິດປະຈຳວັນ

ສິ່ງທີ່ເຫັນຊັດຈາກເຈັດວິທີນີ້ຄື ຄວາມຂັດແຍ່ງແຕ່ລະແບບຕ້ອງການເຄື່ອງມືຕ່າງກັນ ຄົນທີ່ຖືກໃສ່ຮ້າຍຕ້ອງການການຮັບຮອງວ່າບໍລິສຸດ ຄົນທີ່ເຮັດຜິດແທ້ ແລະ ຍອມຮັບ ຕ້ອງການທາງໃຫ້ແກ້ຕົວ ສ່ວນກຸ່ມທີ່ຖຽງກັນບໍ່ຈົບອາດຕ້ອງໃຊ້ຄະນະຜູ້ພິຈາລະນາ ຫຼື ການລົງຄະແນນ

ຫຼັກທີ່ຢູ່ກ້ອງທຸກວິທີຄື ເຮັດຕໍ່ໜ້າຜູ້ກ່ຽວຂ້ອງ ຍຶດຫຼັກທີ່ຕົກລົງກັນໄວ້ ບໍ່ຕັດສິນລັບຫຼັງ ແລະ ເມື່ອຈົບຢ່າງເປັນທຳແລ້ວກໍໃຫ້ຈົບແທ້ ບໍ່ຮື້ຂຶ້ນມາໃໝ່ທຸກເທື່ອທີ່ບໍ່ພໍໃຈ

ຖ້າໃນເຮືອນ ຫຼື ໃນທີມມີກະຕິກາງ່າຍໆວ່າເລື່ອງແບບໃດແກ້ແນວໃດ ກ່ອນທີ່ຈະມີເລື່ອງ ຄວາມຂັດແຍ່ງເມື່ອເກີດຂຶ້ນແທ້ຈະຫຼຸດຄວາມຮ້ອນແຮງລົງໄດ້ຫຼາຍ

ເຂົ້າສູ່ລະບົບເພື່ອບັນທຶກການອ່ານ