๓๐. เรื่องพระจันทาภเถระ [๒๙๓]
ข้อความเบื้องต้น
พระศาสดา เมื่อประทับอยู่ในพระเชตวัน ทรงปรารภพระจันทาภ- เถระ ตรัสพระธรรมเทศนานี้ว่า " จนฺทํว " เป็นต้น.
พระจันทาภะเคยเป็นพ่อค้าไม้จันทร์แดง
อนุปุพพีกถาในเรื่องของพระจันทาภเถระ ดังต่อไปนี้ :-
"ได้ยินว่า ในอดีตกาล พ่อค้าในกรุงพาราณสีคนหนึ่งคิดว่า " เรา จักไปสู่ปัจจันตชนบทแล้ว นำไม้จันทน์แดงมา" ขนเอาวัตถุเป็นอันมาก มีผ้าและเครื่องอาภรณ์เป็นต้น ไปยังปัจจันตชนบท ด้วยเกวียน ๕๐๐ ยึดที่พักใกล้ประตูบ้านแล้ว ถามพวกเด็กเลี้ยงโคในดงว่า " มนุษย์ไร ๆ ในบ้านนี้ ผู้ทำงานที่เชิงเขามีอยู่หรือ ?"
พวกเด็กเลี้ยงโค. จ๊ะ มีอยู่.
พ่อค้า. มนุษย์นั่นชื่ออะไร ?
พวกเด็กเลี้ยงโค. มนุษย์นั่นชื่อโน้น.
พ่อค้า. ก็ภรรยาหรือพวกบุตรของเขา มีชื่ออย่างไร ?
พวกเด็กเลี้ยงโค. เขามีชื่ออย่างนั้น ๆ.
พ่อค้า. ก็เรือนของเขาอยู่ที่ไหน ?
พวกเด็กเลี้ยงโค. เรือนของเขาอยู่ที่ชื่อโน้น .
พ่อค้านั้น นั่งบนยานน้อยอันสบาย ไปสู่ประตูเรือนของเขาตาม สัญญาที่พวกเด็กเหล่านั้นให้แล้ว ลงจากยาน เข้าไปสู่เรือนแล้วเรียกหา หญิงนั้นว่า " ชื่อโน้น." หญิงนั้นคิดว่า " บุคคลนี้ จักเป็นญาติของพวก เราคนหนึ่ง " จึงมาโดยเร็ว ปูอาสนะไว้ (รับรอง).