กูฏทันตสูตร: บ้านเมืองสงบเพราะปากท้องอิ่ม
กูฏทนฺตสุตฺตํแทนที่จะปราบโจรด้วยการลงโทษ ปุโรหิตแนะให้พระราชาแจกพันธุ์พืชแก่ชาวนา ทุนแก่พ่อค้า และค่าจ้างแก่ข้าราชการ — และ…
โคปาลกสุตฺตํ
นายโคบาลที่ไม่รู้จักโค ไม่เขี่ยไข่แมลงวันออก ไม่ปิดแผล ไม่รู้ท่าน้ำ รีดนมจนหมด ย่อมเลี้ยงฝูงให้เจริญไม่ได้ — ภิกษุก็เช่นกัน องค์ ๑๑ ข้อที่ทำให้งอกงามในธรรมวินัย ตั้งแต่ละวิตกที่เป็นอกุศล สำรวมอินทรีย์ ถามผู้รู้ ไปจนถึงรู้ประมาณในการรับ
ในโคปาลกสูตร อังคุตตรนิกาย เอกาทสกนิบาต พระพุทธเจ้าตรัสว่า นายโคบาลผู้ประกอบด้วยองค์ ๑๑ ย่อมไม่สามารถดูแลฝูงโคให้เจริญแพร่หลายได้ คือ ไม่รู้จักรูป ไม่ฉลาดในลักษณะ ไม่เขี่ยไข่แมลงวันออก ไม่ปิดแผล ไม่สุมไฟให้มีควัน ไม่รู้ท่าน้ำ ไม่รู้ว่าโคดื่มน้ำแล้วหรือยัง ไม่รู้ทาง ไม่ฉลาดในที่หากิน รีดนมจนไม่เหลือ และไม่ให้เกียรติโคผู้ที่เป็นพ่อฝูงเป็นพิเศษ
ภิกษุผู้มีองค์ ๑๑ ที่ตรงกันก็ไม่อาจงอกงามในธรรมวินัยนี้ จากนั้นทรงอธิบายทีละข้อว่าแต่ละองค์ของนายโคบาลหมายถึงอะไรในการปฏิบัติ และตรัสฝั่งตรงข้ามว่า ผู้ที่มีองค์ครบย่อมงอกงามได้
พระสูตรนี้แสดงแก่ภิกษุ ข้อเรื่องการรับปัจจัยและการเคารพพระเถระจึงเป็นบริบทของพระสงฆ์ เนื้อหาเดียวกันนี้ปรากฏในมหาโคปาลกสูตร มัชฌิมนิกายด้วย
นายโคบาลต้องรู้จักโคของตน ภิกษุรู้จักรูปคือ รู้ตามความเป็นจริงว่ารูปทั้งปวงคือมหาภูตรูป ๔ และรูปที่อาศัยมหาภูตรูป ๔
สังเกตร่างกายตัวเองตามจริง ทั้งความแข็ง ความร้อน การเคลื่อนไหว โดยไม่เติมความชอบหรือไม่ชอบลงไป
ภิกษุฉลาดในลักษณะคือ รู้ตามความเป็นจริงว่า คนพาลมีกรรมเป็นเครื่องหมาย บัณฑิตก็มีกรรมเป็นเครื่องหมาย
ดูคนจากการกระทำที่ทำซ้ำ ๆ ไม่ใช่จากคำพูด ตำแหน่ง หรือภาพลักษณ์
ภิกษุไม่ยอมให้กามวิตก พยาบาทวิตก วิหิงสาวิตก และอกุศลธรรมที่เกิดขึ้นค้างอยู่ แต่ละ บรรเทา ทำให้สิ้นไป ให้ถึงความไม่มี
เมื่อรู้ตัวว่ากำลังคิดแค้นหรือคิดร้ายใคร ให้หยุดตั้งแต่ตอนนั้น อย่าปล่อยให้ความคิดขยายเป็นแผนการ
ภิกษุเห็นรูปด้วยตา ได้ยินเสียงด้วยหู จนถึงรู้ธรรมารมณ์ด้วยใจ แล้วไม่ถือเอาโดยนิมิตและอนุพยัญชนะ สำรวมอินทรีย์ที่ถ้าไม่สำรวมแล้วอภิชฌาและโทมนัสจะไหลเข้ามา
รู้ว่าสิ่งไหนเป็นจุดอ่อนของตัวเอง เช่น แอปช้อปปิ้งหรือข่าวที่ทำให้โกรธ แล้วปิดทางเข้านั้นไว้
ภิกษุแสดงธรรมที่ได้ฟังได้เรียนมาแก่ผู้อื่นโดยพิสดาร
สิ่งดีที่ได้เรียนรู้ ให้แบ่งปันต่อด้วยท่าทีเรียบง่าย การอธิบายให้คนอื่นฟังยังทำให้เราเข้าใจชัดขึ้นด้วย
ภิกษุเข้าไปหาภิกษุผู้เป็นพหูสูต ทรงธรรม ทรงวินัย ทรงมาติกา ตามเวลาอันสมควร แล้วสอบถามว่า พระพุทธพจน์นี้เป็นอย่างไร มีความหมายอย่างไร ท่านเหล่านั้นจึงเปิดเผยข้อที่ยังไม่เปิดเผย และบรรเทาความสงสัย
หาคนที่รู้จริงในเรื่องที่เรากำลังศึกษา แล้วไปถามเป็นระยะ อย่าเรียนคนเดียวจนหลงทาง
เมื่อมีผู้แสดงธรรมวินัยที่พระตถาคตประกาศไว้ ภิกษุได้ความรู้อรรถ ได้ความรู้ธรรม ได้ความปราโมทย์ที่ประกอบด้วยธรรม
หลังฟังหรืออ่านธรรม ถามตัวเองว่าได้อะไรกลับมาจริง ๆ หนึ่งข้อ ไม่ใช่แค่ฟังผ่านไป
ภิกษุรู้อริยมรรคมีองค์ ๘ ตามความเป็นจริง
เมื่อชีวิตมีทางเลือกมาก ให้ใช้มรรค ๘ เป็นเข็มทิศ ว่าทางเลือกนี้ตรงกับความเห็นชอบ การพูดชอบ และการเลี้ยงชีพชอบหรือไม่
ภิกษุรู้สติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง ตรงกับที่นายโคบาลรู้ว่าที่ไหนเป็นที่หากินของโค
ให้ใจมีที่อยู่ที่ดี เช่น กลับมารู้ลมหายใจหรือความรู้สึกในกาย แทนการปล่อยใจไปเล็มหญ้าในเรื่องที่ทำให้ร้อน
ผู้ที่รีดนมจนหมดคือภิกษุที่เมื่อคฤหบดีผู้มีศรัทธาปวารณาให้ขอจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และยารักษาโรคได้ตามต้องการ ก็ไม่รู้ประมาณในการรับ ผู้ที่ดีจึงรู้ประมาณ
เมื่อมีคนเสนอความช่วยเหลือ ให้รับเท่าที่จำเป็นจริง เพื่อให้น้ำใจของเขายังมีเหลือและความสัมพันธ์ยืนยาว
นายโคบาลให้เกียรติโคผู้ที่เป็นพ่อฝูงเป็นพิเศษ ภิกษุก็ตั้งเมตตากายกรรม วจีกรรม มโนกรรม ทั้งต่อหน้าและลับหลัง ในพระเถระผู้รัตตัญญู บวชนาน เป็นสังฆบิดร เป็นผู้นำสงฆ์
ให้เกียรติผู้อาวุโสที่วางรากฐานมาก่อน ทั้งด้วยการกระทำ คำพูด และความคิด แม้ในเวลาที่เขาไม่เห็น
อุปมานายโคบาลใช้ได้ดีกับทุกคนที่ต้อง "ดูแลของตัวเองให้เติบโต" ไม่ว่าจะเป็นการฝึกใจ การเรียน หรือการทำงาน นายโคบาลที่ดีไม่ได้ทำเรื่องใหญ่ แต่ใส่ใจรายละเอียดเล็ก ๆ ทุกวัน เช่น ปิดแผล เขี่ยไข่แมลงวัน รู้ว่าโคได้ดื่มน้ำหรือยัง
หลายข้อแปลเป็นนิสัยสมัยใหม่ได้ตรง ๆ ความคิดร้ายที่ปล่อยค้างไว้ก็เหมือนไข่แมลงวันในแผลที่ลุกลามได้ การไม่รู้ประมาณในการรับความช่วยเหลือก็เหมือนรีดนมจนแม่โคไม่เหลืออะไร ความสัมพันธ์จึงอยู่ได้ไม่นาน
ข้อแรกเรื่องการรู้จักรูปตามความเป็นจริงเป็นเรื่องการพิจารณาเชิงลึก คนทั่วไปอาจเริ่มจากการรู้จักร่างกายของตัวเองว่าเปลี่ยนแปลงไปตามเหตุปัจจัย
คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง
แทนที่จะปราบโจรด้วยการลงโทษ ปุโรหิตแนะให้พระราชาแจกพันธุ์พืชแก่ชาวนา ทุนแก่พ่อค้า และค่าจ้างแก่ข้าราชการ — และ…
ตระกูลที่ร่ำรวยแล้วจะตั้งอยู่ได้ไม่นานเพราะเหตุ ๔ อย่าง คือ ไม่ตามหาของที่หาย ไม่ซ่อมของที่ชำรุด ไม่รู้ประมาณใ…
ตอนท้ายเภสัชชขันธกะ ภิกษุเกิดความลังเลว่าสิ่งใดทรงอนุญาต สิ่งใดไม่ทรงอนุญาต พระพุทธเจ้าจึงประทานหลักสำหรับอ้าง…
คำอธิบายสุทธัฏฐกสูตรในมหานิทเทส ยกตัวอย่างความเชื่อว่าเห็นนกบางชนิด ได้ยินคำบางคำ หรือแตะของบางอย่างตอนเช้าแล้…