นาภินนฺทามิ มรณํ นาภิกงฺขามิ ชีวิตํ

กาลญฺจ ปฏิกงฺขามิ นิพฺเพสํ ภฏโก ยถา

เราไม่ยินดีความตาย ไม่ปรารถนา

ความเป็น แต่เรารอเวลา (แตกดับ ) เหมือน

ลูกจ้างรอค่าจ้างฉะนั้น.

คำว่า อุพฺภินฺทิตฺวา คือ กระเทาะดินที่ยาไว้. คำว่า. รามเณยฺยกํ คือ

น่ารื่นรมย์. คำว่า เจลาวิกา คือ เด็กหญิงที่ง่วนด้วยการเล่น. คำว่า โกมาริกา

คือ เด็กหญิงวัยรุ่น. คำว่า ตุยฺหํ ชีวํ ความว่า หญิงเหล่านั้นแล เห็นชีวะที่ ออกไป ที่เข้าไป ขณะที่ท่านพระยาฝันเห็นบ้างไหม. พระเถระถือว่า ชีวะเป็น อาการเที่ยวไปแห่งจิต จึงกล่าวไว้ในที่นี้. ก็ท่านมีความเข้าใจในอาการเที่ยว ไปแห่งจิตนั้นว่าชีวะ.

คำว่า ชิยาย ความว่า รัดชีวะไว้ด้วยสายธนู. คำว่า ปตฺถินฺนตโร กระด้าง คือ แข็งทื่อ. พระยาปายาสิแสดงอะไรด้วยคำนี้. พระปายาสิแสดง ความข้อนี้ว่า ท่านทั้งหลาย กล่าวว่า เวลายังเป็นอยู่ สัตว์มีขันธ์ ๕ แต่เวลา ตายเหลืออยู่เพียงรูปขันธ์เท่านั้น ขันธ์ ๓ ก็เป็นไปไม่ได้ วิญญาณขันธ์ก็ไป รูป ขันธ์ที่ยังเหลือ ควรจะเบา แต่กลับหนัก เพราะฉะนั้น อะไร ๆ ไปที่ไหน

ไม่มีดังนี้. คำว่า นิพฺพุตํ คือมี เตโชธาตุ อันสงบแล้ว.

คำว่า อนุปหจฺจ คือไม่ให้เสียหาย. คำว่า อทฺธมโต โหติ คือเริ่ม ตายช้า ๆ คำว่าโอธุนาถ แปลว่า ลากมาข้างนี้. คำว่า สนฺธุนาถ แปลว่า

ลากไปข้างโน้น. คำว่านิทฺธุนาถ แปลว่า ลากไปลากมา. คำว่า ตญฺจายตนํ

น ปฏิสํเวเทติ ความว่า รูปายตนะนั้น ไม่รู้แจ้งด้วยจักษุนั้น. ทุกบทก็นัยนี้. คำว่า สงฺขธโม แปลว่า คนเป่าสังข์. คำว่า อุปฬาสิตฺวา แปลว่า เป่า.

คำว่า อคฺคิโก แปลว่า ผู้บำเรอไฟ. คำว่า อาปาเทยฺยํ คือ พึงให้ สำเร็จ หรือพึงถึงอายุ. คำว่า โปเสยฺยํ คือ พึงเลี้ยงด้วยโภชนะ เป็นต้น. คำว่า วฑฺเฒยฺยํ คือ พึงถึงความเติบโต. คำว่า อรณีสหิตํ คือ คู่ไม้สีไฟ.