เสื่อมลาภ ๑ ยศ ๑ เสื่อมยศ ๑ นินทา ๑ สรรเสริญ ๑ สุข ๑ ทุกข์ ๑. ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โลกธรรม ๘ เหล่านี้

ย่อมหมุนไปตามโลก. และโลกย่อมหมุนไปตามโลกธรรม ๘

เหล่านี้.๑

ในบทเหล่านั้น บทว่า อนุปริวตฺตนฺติ - ย่อมหมุนไปตาม ได้แก่ ติดตามไป คือไม่ละ. อธิบายว่า ไม่กลับไปจากโลก.

บทว่า ลาโภ - ลาภ คือลาภของบรรพชิต มีจีวรเป็นต้น, ของคฤหัสถ์ มีทรัพย์และข้าวเปลือกเป็นต้น. เมื่อไม่ได้ลาภนั้น ชื่อว่า

เสื่อมลาภ. เมื่อกล่าวว่า น ลาโภ อลาโภ ไม่ใช่ลาภ - ชื่อว่า ไม่มี

ลาภ ไม่ควรเข้าใจโดยความไม่มีประโยชน์.

บทว่า ยโส - ยศ ได้แก่ บริวารยศ. เมื่อไม่ได้ยศนั้น ชื่อว่า เสื่อมยศ.

บทว่า นินฺทา คือ พูดกล่าวโทษ. บทว่า ปสํสา คือ พูด กล่าวถึงคุณ.

บทว่า สุขํ ได้แก่ สุขทางกายและสุขทางใจของกามาวจร.

บทว่า ทุกฺขํ ได้แก่ ทุกข์ทางกายและทุกข์ทางใจของปุถุชน พระโสดาบัน พระสกทาคามี, พระอนาคามีและพระอรหันต์มีแต่ทุกข์ ทางกายเท่านั้น.

๑. อง อฏฺฐก. ๒๓/๙๕.