ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย รูปารมณ์ที่เห็นด้วย

จักษุ สัททารมณ์ที่ฟังด้วยหู คันธารมณ์ รสารมณ์

และโผฏฐัพพารมณ์ที่รู้ได้ด้วยทวารนั้น ๆ ธรรมา-

รมณ์ที่รู้แจ้งด้วยใจ ของโลกพร้อมทั้งเทวโลก

มารโลก พรหมโลก ของหมู่สัตว์ พร้อมทั้ง

สมณพราหมณ์ เทวดาและมนุษย์ เราได้บรรลุแล้ว

เสาะแสวงหาแล้ว ค้นคว้าแล้วด้วยใจ เราย้อมรู้

รูปารมณ์ที่เห็นได้ด้วยจักษุเป็นต้นนั้น รู้แล้วด้วย

ปัญญาอันยิ่ง ตถาคตรู้รูปารมณ์เป็นต้นนั้นแจ้งชัด

รูปารมณ์เป็นต้นนั้นไม่ปรากฏในตถาคต๑.

พระหามว่า ตถาคต เพราะทรงเห็นความจริงแท้ด้วยประการ

ฉะนี้. พึงทราบการเพิ่มบทว่า ตถาคโต ลงในอรรถว่าเห็นความจริง

แท้นั้น.

พระนามว่า คถาคโต เพราะทรงตรัสแต่ความจริงแท้ เป็น อย่างไรข้อที่พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับนั่งบนปราชิตบัลลังก์ใต้โพธิ- มณฑล ในเวลากลางคืนทรงย่ำยียอดมารทั้ง ๔ แล้วตรัสรู้พระสัมมา- สัมโพธิญาณอย่างยอดเยี่ยม, และข้อที่พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จปรินิพ-

๑. องฺ. จตุกฺก. ๒๑/๒๔.