๑. จุลลหังสชาดก

ว่าด้วยพญาหงส์ติดบ่วง

[๑๖๓] ดูก่อนสุมุขะ ฝูงหงส์พากันบินหนีไป

ไม่เหลียวหลัง แม้ท่านก็จงไปเสียเถิด อย่าหวังอยู่ใน

ที่นี้เลย ความเป็นสหายในเราผู้ติดบ่วงย่อมไม่มี.

[๑๖๔] ข้าพระองค์จะพึงไปหรือไม่พึงไป ความ

ไม่ตาย ก็ไม่พึงมี เพราะการไปหรือการไม่ไปนั้น เมื่อ

พระองค์มีความสุขจึงอยู่ใกล้ เมื่อพระองค์ได้รับทุกข์

จะพึงละไปอย่างไรได้ ความตาย พร้อมกับพระองค์

หรือว่าความเป็นอยู่เว้นจากพระองค์ ความตายนั้นแล

ประเสริฐกว่า เว้นจากพระองค์แล้ว พึงเป็นอยู่จะ

ประเสริฐอะไร ข้าแต่พระมหาราชผู้เป็นจอมหงส์

ข้าพระองค์พึงละทั้งพระองค์ผู้ทรงถึงทุกข์อย่างนี้ ข้อ

นี้ไม่เป็นธรรมเลย คติของพระองค์ ข้าพระองค์ย่อม

ชอบใจ.

[๑๖๕] คติของเราผู้ติดบ่วงจะเป็นอื่นไปอย่าง-

ไรเล่า นอกจากเข้าโรงครัวใหญ่ คตินั้นย่อมชอบใจ

แก่ท่านผู้มีความคิดผู้พ้นแล้วอย่างไร ดูก่อนหงส์สุมุขะ

ท่านจะพึงเห็นประโยชน์อะไร ในการสิ้นชีวิตของเรา