๑๔. อโยฆรชาดก

ว่าด้วยอำนาจของมัจจุราช

[๒๒๖๑] (อโยฆรกุมารตรัสว่า) สัตว์ถือปฏิสนธิ

กลางคืนก็ตาม กลางวันก็ตาม ย่อมอยู่ในครรภ์มารดา

ก่อน สัตว์นั้นย่อมเกิดเพราะกำลังลม ย่อมไปสู่ความ

เป็นกลละเป็นต้น ย่อมไม่ย้อนกลับมาสู่ความเป็นกลละ

เป็นต้นอีก.

[๒๒๖๒] นรชนทั้งหลาย จะยกพลโยธายุทธ-

นาการกับชรา พยาธิ มรณะไม่ได้เลยเป็นอันขาด

เพราะว่าชีวิตของสัตว์ทั้งมวลนี้ ถูกความเกิดและความ

แก่เข้าไปประทุษร้ายเบียดเบียน เพราะเหตุนั้น ข้า-

พระพุทธเจ้าจึงคิดว่า จะบวชประพฤติธรรม.

[๒๒๖๓] พระราชาผู้เป็นอธิบดีในรัฐทั้งหลาย

ย่อมจะข่มขี่ราชศัตรู ผู้มีเสนาอันประกอบด้วยองค์ ๔

ล้วนมีรูปร่างน่าสะพรึงกลัว เอาชัยชนะได้ แต่ไม่

สามารถจะชนะเสนาแห่งมัจจุราชได้ เพราะเหตุนั้น

ข้าพระพุทธเจ้าจึงคิดว่า จะบวชประพฤติธรรม.

[๒๒๖๔] พระราชาบางพวก แวดล้อมด้วยพล-

ม้า พลรถ และพลเดินเท้า ย่อมพ้นจากเงื้อมมือของ

ข้าศึกได้ แต่ก็ไม่อาจจะพ้นจากสำนักของมัจจุราชได้