๑. เตสกุณชาดก

ว่าด้วยนกตอบปัญหาพระราชา

[๒๔๓๘] (พระราชาตรัสว่า) เราขอถามเจ้าเวส-

สันดร นกเอ๋ย ขอความเจริญจงมีแก่เจ้า กิจอะไรที่

บุคคลผู้ประสงค์เสวยราชสมบัติกระทำแล้ว เป็นกิจ

ประเสริฐ.

[๒๔๓๙] (นกเวสสันดรทูลว่า) นานนักหนอ

พระเจ้ากังสราช พระราชบิดาของเรา ผู้ทรงสงเคราะห์

ชาวเมืองพาราณสี เป็นผู้ประมาท ได้ตรัสถามเราผู้

บุตร ซึ่งหาความประมาทมิได้.

[๒๔๔๐] ข้าแต่บรมกษัตริย์ ธรรมดาพระราชา

ควรห้ามมุสาวาท ความโกรธ และความร่าเริงก่อนที

เดียว แต่นั้น พึงตรัสสั่งให้กระทำกิจทั้งหลาย คำที่ข้า

พระพุทธเจ้ากล่าวมานั้น นักปราชญ์ทั้งหลายกล่าวว่า

เป็นกิจของพระราชา.

ข้าแต่พระบิดา เมื่อก่อนพระองค์ทรงรักใคร่

และเกลียดชังแล้ว พึงทรงทำกรรมใด กรรมนั้นที่

พระองค์ทรงทำแล้ว พึงยังพระองค์ให้เดือดร้อนโดย