Tattha katamā manoviññāṇadhātu? Cakkhuviññāṇadhātuyā uppajjitvā niruddhasamanantarā uppajjati manodhātu, manodhātuyā uppajjitvā niruddhasamanantarā uppajjati cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu; sotaviññāṇadhātuyā …pe… ghānaviññāṇadhātuyā …pe… jivhāviññāṇadhātuyā …pe… kāyaviññāṇadhātuyā uppajjitvā niruddhasamanantarā uppajjati manodhātu, manodhātuyāpi uppajjitvā niruddhasamanantarā uppajjati cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu manañca paṭicca dhamme ca uppajjati cittaṁ mano mānasaṁ hadayaṁ paṇḍaraṁ mano manāyatanaṁ manindriyaṁ viññāṇaṁ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu— ayaṁ vuccati “manoviññāṇadhātu”. Abhidhammabhājanīyaṁ.

3. Pañhāpucchaka

Aṭṭhārasa dhātuyo— cakkhudhātu, rūpadhātu, cakkhuviññāṇadhātu, sotadhātu, saddadhātu, sotaviññāṇadhātu, ghānadhātu, gandhadhātu, ghānaviññāṇadhātu, jivhādhātu, rasadhātu, jivhāviññāṇadhātu, kāyadhātu, phoṭṭhabbadhātu, kāyaviññāṇadhātu, manodhātu, dhammadhātu, manoviññāṇadhātu. Aṭṭhārasannaṁ dhātūnaṁ kati kusalā, kati akusalā, kati abyākatā …pe… kati saraṇā, kati araṇā? 3.1. Tika Soḷasa dhātuyo abyākatā. Dve dhātuyo siyā kusalā, siyā akusalā, siyā abyākatā.