The Book of Analysis
Pāli Mahāsaṅgīti · Volume 35 · Page 162
Sign in to bookmark

Bāvīsatindriyāni— cakkhundriyaṁ, sotindriyaṁ, ghānindriyaṁ, jivhindriyaṁ, kāyindriyaṁ, manindriyaṁ, itthindriyaṁ, purisindriyaṁ, jīvitindriyaṁ, sukhindriyaṁ, dukkhindriyaṁ, somanassindriyaṁ, domanassindriyaṁ, upekkhindriyaṁ, saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ, anaññātaññassāmītindriyaṁ, aññindriyaṁ, aññātāvindriyaṁ. Tattha katamaṁ cakkhundriyaṁ? Yaṁ cakkhu catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāya pasādo …pe… suñño gāmopeso— idaṁ vuccati “cakkhundriyaṁ”. Tattha katamaṁ sotindriyaṁ …pe… ghānindriyaṁ …pe… jivhindriyaṁ …pe… kāyindriyaṁ? Yo kāyo catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāya pasādo …pe… suñño gāmopeso— idaṁ vuccati “kāyindriyaṁ”. Tattha katamaṁ manindriyaṁ? Ekavidhena manindriyaṁ— phassasampayuttaṁ. Duvidhena manindriyaṁ— atthi sahetukaṁ, atthi ahetukaṁ. Tividhena manindriyaṁ— atthi kusalaṁ, atthi akusalaṁ, atthi abyākataṁ. Catubbidhena manindriyaṁ— atthi kāmāvacaraṁ, atthi rūpāvacaraṁ, atthi arūpāvacaraṁ, atthi apariyāpannaṁ. Pañcavidhena manindriyaṁ— atthi sukhindriyasampayuttaṁ, atthi dukkhindriyasampayuttaṁ, atthi somanassindriyasampayuttaṁ, atthi domanassindriyasampayuttaṁ, atthi upekkhindriyasampayuttaṁ. Chabbidhena manindriyaṁ— cakkhuviññāṇaṁ …pe… manoviññāṇaṁ. Evaṁ chabbidhena manindriyaṁ. Sattavidhena manindriyaṁ— cakkhuviññāṇaṁ …pe… kāyaviññāṇaṁ, manodhātu, manoviññāṇadhātu. Evaṁ sattavidhena manindriyaṁ. Aṭṭhavidhena manindriyaṁ— cakkhuviññāṇaṁ …pe… kāyaviññāṇaṁ atthi sukhasahagataṁ, atthi dukkhasahagataṁ, manodhātu, manoviññāṇadhātu. Evaṁ aṭṭhavidhena manindriyaṁ. Navavidhena manindriyaṁ— cakkhuviññāṇaṁ …pe… kāyaviññāṇaṁ, manodhātu, manoviññāṇadhātu atthi kusalā, atthi akusalā, atthi abyākatā. Evaṁ navavidhena manindriyaṁ. Dasavidhena manindriyaṁ— cakkhuviññāṇaṁ …pe… kāyaviññāṇaṁ atthi sukhasahagataṁ, atthi dukkhasahagataṁ, manodhātu, manoviññāṇadhātu atthi kusalā, atthi akusalā, atthi abyākatā. Evaṁ dasavidhena manindriyaṁ …pe… evaṁ bahuvidhena manindriyaṁ. Idaṁ vuccati “manindriyaṁ”. Tattha katamaṁ itthindriyaṁ? Yaṁ itthiyā itthiliṅgaṁ itthinimittaṁ itthikuttaṁ itthākappo itthattaṁ itthibhāvo— idaṁ vuccati “itthindriyaṁ”. Tattha katamaṁ purisindriyaṁ? Yaṁ purisassa purisaliṅgaṁ purisanimittaṁ purisakuttaṁ purisākappo purisattaṁ purisabhāvo— idaṁ vuccati “purisindriyaṁ”. Tattha katamaṁ jīvitindriyaṁ? Jīvitindriyaṁ duvidhena— atthi rūpajīvitindriyaṁ, atthi arūpajīvitindriyaṁ. Tattha katamaṁ rūpajīvitindriyaṁ? Yo tesaṁ rūpīnaṁ dhammānaṁ āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā jīvitaṁ jīvitindriyaṁ— idaṁ vuccati “rūpajīvitindriyaṁ”.

Log in to earn 20 merit points for reading this page