Kathaṁ tīraṇavibhūtena rūpaṁ vibhūtaṁ hoti? Evaṁ ñātaṁ katvā rūpaṁ tīreti, aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato ītito upaddavato bhayato upasaggato calato pabhaṅguto adhuvato atāṇato aleṇato asaraṇato rittato tucchato suññato anattato ādīnavato vipariṇāmadhammato asārakato aghamūlato vadhakato vibhavato sāsavato saṅkhatato mārāmisato jātidhammato jarādhammato byādhidhammato maraṇadhammato, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammato saṅkilesikadhammato samudayato atthaṅgamato, assādato ādīnavato nissaraṇato tīreti. Evaṁ tīraṇavibhūtena rūpaṁ vibhūtaṁ hoti. Kathaṁ pahānavibhūtena rūpaṁ vibhūtaṁ hoti? Evaṁ tīrayitvā rūpe chandarāgaṁ pajahati vinodeti byantiṁ karoti anabhāvaṁ gameti. Vuttañhetaṁ bhagavatā— “yo, bhikkhave, rūpasmiṁ chandarāgo taṁ pajahatha. Evaṁ taṁ rūpaṁ pahīnaṁ bhavissati ucchinnamūlaṁ tālāvatthukataṁ anabhāvaṅkataṁ āyatiṁ anuppādadhamman”ti. Evaṁ pahānavibhūtena rūpaṁ vibhūtaṁ hoti. Kathaṁ samatikkamavibhūtena rūpaṁ vibhūtaṁ hoti. Catasso arūpasamāpattiyo paṭiladdhassa rūpā vibhūtā honti vibhāvitā atikkantā samatikkantā vītivattā. Evaṁ samatikkamavibhūtena rūpaṁ vibhūtaṁ hoti. Imehi catūhi kāraṇehi rūpaṁ vibhūtaṁ hoti. <b>Rūpe vibhūte na phusanti phassā</b>ti. Rūpe vibhūte vibhāvite atikkante samatikkante vītivatte pañca phassā na phusanti— cakkhusamphasso, sotasamphasso, ghānasamphasso, jivhāsamphasso, kāyasamphassoti— rūpe vibhūte na phusanti phassā. Tenāha bhagavā— “Nāmañca rūpañca paṭicca phasso, Icchānidānāni pariggahāni; Icchāyasantyā na mamattamatthi, Rūpe vibhūte na phusanti phassā”ti.