ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค
ฉบับ มมร. · เล่ม ๑๑ · หน้า ๓๘๑ · ข้อ 140
เข้าสู่ระบบเพื่อคั่นหน้า

ชีวะ โดยที่งอกได้.

บทว่า อวสา อพลา อวิริยา ความว่า ชีวะเหล่านั้นไม่มีอำนาจ หรือกำลังหรือความเพียรของตน.

ในบทว่า นิยติ สงฺคติ ภาวปริณตา นี้ วินิจฉัยว่า

นิยติ ได้แก่เคราะห์.

สงฺคติ ได้แก่การไปในภพนั้น ๆ ของอภิชาติทั้ง ๖.

ภาวะ ได้แก่สภาวะนั่นเอง.

ความแปรไปตามเคราะห์ ตามความประจวบและตามสภาวะ ถึง ความเป็นประการต่าง ๆ ครูมักขลิโคสาลแสดงว่า ก็ผู้ใดพึงเป็นด้วย ประการใด ผู้นั้นย่อมเป็นด้วยประการนั่นแหละ ผู้ใดไม่พึงเป็น ผู้นั้น ย่อมไม่เป็น.

ด้วยบทว่า ฉเสฺววาภิชาติสุ ครูมักขลิโคสาลแสดงว่า ผู้ดังอยู่ใน อภิชาติ ๖ นั่นแล ย่อมเสวยสุขและทุกข์ ภูมิที่ให้เกิดสุขเกิดทุกข์แห่งอื่น ไม่มี.

บทว่า โยนิปฺปมุขสตสหสฺสานิ ความว่า กำเนิดที่เป็นประธาน คือกำเนิดชั้นสูงสุด ๑,๔๐๖,๖๐๐.

บทว่า ปญฺจ จ กมฺมุโน สตานิ ได้แก่กรรม ๕๐๐.

ครูมักขลิโคสาลแสดงทิฏฐิที่ไร้ประโยชน์ ด้วยเหตุเพียงตรึกอย่าง เดียว.

แม้ในบทว่า ปญฺจ จ กมฺมานิ ตีณิ จ กมฺมานิ เป็นต้น ก็นัยนี้ เหมือนกัน.

แต่อาจารย์บางพวกกล่าวว่า บทว่า ปญฺจ กมฺมานิ นั้น ท่าน