Katamo <b>appaṇihito vimokkho?</b> Idha bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati— “suññamidaṁ attena vā attaniyena vā”ti. So tattha paṇidhiṁ na karotīti— appaṇihito vimokkho. Ayaṁ appaṇihito vimokkho. Katamo <b>ajjhattavuṭṭhāno vimokkho?</b> Cattāri jhānāni— ayaṁ ajjhattavuṭṭhāno vimokkho. Katamo bahiddhāvuṭṭhāno vimokkho? Catasso arūpasamāpattiyo— ayaṁ bahiddhāvuṭṭhāno vimokkho. Katamo dubhato vuṭṭhāno vimokkho? Cattāro ariyamaggā— ayaṁ dubhato vuṭṭhāno vimokkho. Katame <b>ajjhattavuṭṭhānā cattāro vimokkhā?</b> Paṭhamaṁ jhānaṁ nīvaraṇehi vuṭṭhāti. Dutiyaṁ jhānaṁ vitakkavicārehi vuṭṭhāti. Tatiyaṁ jhānaṁ pītiyā vuṭṭhāti. Catutthaṁ jhānaṁ sukhadukkhehi vuṭṭhāti. Ime ajjhattavuṭṭhānā cattāro vimokkhā. Katame <b>bahiddhāvuṭṭhānā cattāro vimokkhā?</b> Ākāsānañcāyatanasamāpatti rūpasaññāya paṭighasaññāya nānattasaññāya vuṭṭhāti. Viññāṇañcāyatanasamāpatti ākāsānañcāyatanasaññāya vuṭṭhāti. Ākiñcaññāyatanasamāpatti viññāṇañcāyatanasaññāya vuṭṭhāti. Nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti ākiñcaññāyatanasaññāya vuṭṭhāti. Ime bahiddhāvuṭṭhānā cattāro vimokkhā.