เชือกบ้าง อย่างใดอย่างหนึ่ง การโบย การทำให้ลำบาก การเบียดเบียน การบีบคั้น การโกรธ การเข้าไปฆ่าผู้อื่น นี้ท่านเรียกว่า วิหิงสาธาตุ. ชื่อวิหิงสาสัญญา ย่อมเกิดขึ้น เพราะอาศัยวิหิงสาธาตุนี้ ด้วยอำนาจ

สหชาตปัจจัยเป็นต้น. คำที่เหลือแม้ในบทนี้ พึงทราบโดยนัยก่อนแล.

บทว่า ติณทาเย ได้แก่ ในป่าคือป่าหญ้า. บทว่า อนยพฺยสนํ ได้แก่ ความไม่เจริญ คือพินาศ. ในบทว่า เอวเมว โข นี้ ความว่า พึงเห็นอารมณ์ เหมือนป่าหญ้าแห้ง อกุศลสัญญา เหมือนคบเพลิงหญ้า สัตว์ทั้งหลายเหล่านี้ เหมือนสัตว์มีชีวิตอาศัยหญ้าและใบไม้ เมื่อเขาไม่ พยายามรีบดับคบเพลิงหญ้า ที่ตั้งไว้ในป่าหญ้าแห้ง สัตว์มีชีวิตเหล่านั้น ย่อมถึงความพินาศฉิบหาย ฉันใด สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใด ไม่ละ อกุศลสัญญาที่เกิดขึ้นด้วยวิกขัมภนปหาน ตทังคปหาน สมุจเฉทปหาน สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้น ย่อมอยู่เป็นทุกข์ฉันนั้นเหมือนกัน. บทว่า วิสมคตํ ความว่า อกุศลสัญญา ตกเข้าไปสู่อารมณ์ที่รบกวนเพราะราคะ

เป็นต้น. บทว่า น ขิปฺปเมว ปชหติ ได้แก่ ไม่รีบละเสีย ด้วยอำนาจ

วิกขัมภนะเป็นต้น. บทว่า น วิโนเทติ ได้แก่ ไม่นำออกเสีย. บทว่า

น พฺยนฺตีกโรติ ได้แก่ กระทำอกุศลสัญญานั้น ให้หมดสิ้นโดยไม่เหลือ แม้สักว่า ภังคขณะ. บทว่า น อนภาซํ คเมติ ได้แก่ ไม่ให้ถึงความไม่มี. น อักษรพึงนำมาใช้ในทุกบทอย่างนี้. บทว่า ปาฏิกงฺขา ได้แก่พึงหวัง คือ ปรารถนา.

ในบทว่า เนกฺขมฺมธาตํ ภิกฺขเว นี้ เนกขัมมวิตกก็ดี กุศลธรรม ทั้งปวงก็ดี เป็นเนกขัมมธาตุ ดังที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ในธรรม เหล่านั้น เนกขัมมธาตุเป็นไฉน. ความตรึก ความวิตกที่ประกอบด้วย