ขึ้น และที่เกิดแล้วก็เจริญยิ่งขึ้น. อวิชโชฆะ (อาศัยกามโอฆะ๑ ) ที่ยัง ไม่เกิดก็เกิดขึ้น และที่เกิดแล้วก็เจริญยิ่งขึ้น ด้วยความเป็นปทัฏฐานแห่ง วิปัลลาส ๔ ในธรรมที่เป็นไปในภูมิ ๓ พึงทราบดังนี้ ธรรมฝ่ายขาว พึงให้พิสดารโดยตรงกันข้ามกับนัยที่กล่าวแล้ว.

ผู้ปฏิบัติอัปปณิหิตวิโมกข์ พึงข้ามกาโมฆะได้. ผู้ปฏิบัติอนิมิตต- วิโมกข์ พึงข้ามภโวฆะได้. ผู้ปฏิบัติสุญญตวิโมกข์ พึงข้ามอวิชโชฆะได้. พึงข้ามด้วยปฐมมรรค พึงข้ามขึ้นด้วยทุติยมรรค พึงข้ามพ้นด้วยตติยมรรค พึงก้าวล่วงด้วยจตุตถมรรค พึงเป็นไปล่วงด้วยผล ดังนี้แล. อีกอย่างหนึ่ง อาจารย์พวกหนึ่งพรรณนาอย่างนี้ว่า พึงข้ามด้วยกามโอฆะ พึงข้ามด้วย ภโวฆะ พึงข้ามขึ้นด้วยภโวฆะ พึงข้ามพ้นด้วยทิฏโฐฆะ พึงกล่าวล่วงด้วย อวิชโชฆะพึงเป็นไปล่วงด้วยโอฆะทั้งปวง.

บทว่า ครุกํ ได้แก่ ไม่เบา.

บทว่า ภาริกํ ความว่า ชื่อว่า ภาริกะบรรทุกหนัก เพราะอรรถ ว่า มีภัณฑะที่หนักในเรือนี้.

บทว่า อุทกํ สิญฺจิตฺวา ได้แก่วิดน้ำ.

บทว่า อุสฺสิญฺจิตฺวา ได้แก่ วิดยิ่งเกิน.

บทว่า ฉฑฺเฑตฺวา ได้แก่ ให้ตกไป.

บทว่า ลหุกาย ได้แก่ เบาพร้อม.

บทว่า ขิปฺปํ แปลว่า พลัน.

บทว่า ลหุํ ได้แก่ ขณะนั้น.

๑. ฉะบับ สิงหฬและพม่าไม่มี.